Het ontwerp voor het METIS-instrument voor de Extremely Large Telescope (ELT) is definitief. De Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) heeft groen licht gegeven voor de productie van alle onderdelen van het instrument. Het is het eerste ELT-instrument, ontworpen en te bouwen onder Nederlandse leiding,…

Promotie

Twee teams van astronomen, waaronder een van de Universiteit Leiden, hebben zuurstof ontdekt in het verst bekende sterrenstelsel, JADES-GS-z14-0. Deze baanbrekende ontdekking toont aan dat sterrenstelsel veel sneller konden ontstaan in het vroege heelal dan tot nu toe gedacht.

In de schijf rondom de jonge ster WISPIT 2 vormen zich niet één, maar twee planeten. Leidse promovendus Richelle van Capelleveen speelt een belangrijke rol in deze ontdekking, die een zeldzaam inkijkje geeft in het ontstaan van een zonnestelsel.

Met statistische modellen geeft Marta Fiocco artsen meer zekerheid. Bijvoorbeeld over de overlevingskans van kankerpatiënten. Of over de beste dosis bij een chemotherapie. ‘Je wilt kanker bestrijden, maar niet met meer gif dan nodig is’, zegt ze in Leidraad.

Het risico op terugkeer van een hersentumor blijkt beter te voorspellen door onder de microscoop het aantal afweercellen in de tumor te tellen. Dat blijkt uit onderzoek van het LUMC, Erasmus MC en de Universiteit van Heidelberg.

Met behulp van een ZonMw-subsidie gaan het LUMC en de Health Campus Den Haag in samenwerking met hoofdpijnpatiënten onderzoek doen naar de toepassing van een digitaal hoofdpijndagboek. Dit middel kan patiënten helpen om hun migraineaanvallen beter te begrijpen en samen met de arts het beste behandelplan…

Iedere decentrale redactie kan de centrale homepage aanvullen met specifieke content voor de faculteit, opleiding of het instituut. Het gaat dan bijvoorbeeld om headlights, subtoptaken, apps, etc.

Onderzoekers hebben het tot nu toe verste Melkweg-achtige sterrenstelsel ontdekt. Dit schijfstelsel, REBELS-25, ziet er net zo ordelijk uit als de huidige sterrenstelsels, maar we zien het zoals het was toen het heelal pas 700 miljoen jaar oud was. Dat is verrassend omdat zulke vroege sterrenstelsels…

Honderdduizenden Nederlanders kampen met pijn door knieartrose en dat aantal is snel stijgende. Prof.dr.ir. Jaap Harlaar is gespecialiseerd in klinische biomechanica en draagt met zijn onderzoek bij aan een betere behandeling van artrose. Harlaar is benoemd tot Medical Delta hoogleraar en heeft nu een…

Lezing

De helderheidspiek van de ring om het superzware zwarte gat van M87 is in een jaar tijd 30 graden tegen de klok in verschoven. Dat blijkt uit nieuwe beelden die het consortium van de Event Horizon Telescope heeft vrijgegeven.

De centrale homepage voor de medewerkerswebsite is http://www.medewerkers.universiteitleiden.nl voor de Nederlandstalige website

Een internationaal team van sterrenkundigen, met daarbij ook astronomen van de Universiteit Leiden, heeft de ontbrekende schakel gevonden in het pad dat water aflegt via stervormingswolken en jonge sterren naar kometen en planeten. Ze deden dat met hulp van het ALMA-observatorium in Chili. De onderzoekers…

In hoeverre lijkt exoplaneet Proxima b op onze aarde? En is er ook leven te vinden? Astronomen hopen daar antwoorden op te vinden met de nieuwe Europese Extremely Large Telescope (ELT). Met een NWO-onderzoeksfinanciering van 18 miljoen euro kan een Nederlands consortium verder bouwen aan de instrumenten…

Een internationaal team van sterrenkundigen onder leiding van de Leidse onderzoeker Matus Rybak heeft, dankzij toevallig dubbel inzoomen, bewezen dat dicht op de kern van een superzwaar zwart gat millimeterstraling ontstaat. Hun bevindingen zijn geaccepteerd voor publicatie in het vakblad Astronomy…

Ze ontwikkelt algoritmes die toonaangevende optimalisatietechnieken overtreffen en breed toepasbaar zijn. Het team van Niki van Stein krijgt hiervoor de GECCO Humies Award. ‘Met onze methode kunnen we voor diverse apps algoritmes maken en doorontwikkelen die beter zijn dan de huidige.’

Bijzonder nieuws voor Sterrewacht Leiden: twee onderzoeksteams hebben een prestigieus ALMA Large Programme toegewezen gekregen. Daarmee mogen ze met een van de krachtigste telescopen ter wereld onderzoeken hoe sterrenstelsels in het vroege heelal zijn ontstaan en zich hebben ontwikkeld.

De Leidse hoogleraar moleculaire astrofysica en astrochemie Ewine van Dishoeck heeft vrijdag 7 oktober de Niels Bohr International Gold Medal ontvangen. De medaille, die is ingesteld door de Deense ingenieursvereniging IDA, werd uitgereikt door Koningin Margrethe van Denemarken tijdens een ceremonie…

Universiteit Leiden is deel van een Nederlands consortium dat 4,7 miljoen euro van NWO ontvangt voor de bouw van een faciliteit die gecontroleerd dunne laagjes materiaal kan maken. De faciliteit kan kleine én grote lagen produceren en is daarmee uniek in de wereld. Zulke grote lagen zijn belangrijk…

Ook zonder een medisch diploma op zak kun je iets betekenen voor iemand die (misschien) suïcidale gedachten heeft. Dat benadrukken drie collega’s die een training volgden van Stichting 113 Zelfmoordpreventie. ‘Ik weet nu beter op welke signalen ik moet letten en hoe ik studenten naar de juiste hulp…

Van fluctuerende hormoonspiegels bij vrouwen, via de inwendige structuur van reuzenplaneten tot de voorgeschiedenis van talen: zes Leidse wetenschappers krijgen een ERC Consolidator Grant.

Vanaf het eerste semester van 2026 starten de Universiteit Leiden en Universidad Diego Portales (Santiago, Chili) drie online virtuele uitwisselingsprogramma’s. De thema’s: politieke analyse, spanningen rond inheemse volkeren in Latijns-Amerika en de securitisering van grenzen.

Planeten in andere zonnestelsels bevatten waardevolle informatie over het ontstaan van planeten en leven. Promovenda Yapeng Zhang heeft hun atmosferen bestudeerd door te kijken naar hun kleinste onderdelen: isotopen. Met haar onderzoek hoopt ze te ontdekken wat ons eigen zonnestelsel uniek maakt.

Tijdens het bestuderen van zestien jaar aan meetgegevens van jonge sterren ontdekte de Leidse masterstudent Sam de Regt dat twee van die sterren nog gehuld waren in geboortewolken. Nog niet eerder bracht iemand deze twee sterren zo scherp in beeld. Hij publiceert zijn opschoonmethode en de nieuwe afbeeldingen…

Onderzoeker Max van Duijn en promovendus Bram van Dijk passen taalmodellen toe op verhalen verteld door kinderen om zo hun inlevingsvermogen te onderzoeken. Voor dit onderzoek ontvingen zij de Best Paper Award tijdens de Computational Natural Language Learning conferentie in Singapore.

Persoonlijke ontwikkeling

De universitaire website bestaat uit meerdere sub-websites. Het beheer van deze websites is de verantwoordelijkheid van verschillende centrale afdelingen. Daarnaast heeft iedere faculteit en eenheid een eigen webredactie.

Veel protoplanetaire schijven, waarin zich nieuwe planeten vormen, zijn een stuk kleiner dan gedacht. Met behulp van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) hebben wetenschappers van de Sterrewacht Leiden 73 protoplanetaire schijven in de Lupus-regio bekeken.

Een team onder leiding van de Universiteit Leiden en het National Radio Astronomy Observatory heeft voor het eerst halfzwaar waterijs gedetecteerd rond een jonge zonachtige ster. In dit ijs is een deel van de gewone waterstofatomen vervangen door deuterium, een zwaardere variant van waterstof.

Een internationaal onderzoeksteam heeft voor het eerst het moment vastgesteld waarop zich planeten begonnen te vormen rond een andere ster dan onze zon. Met behulp van de ALMA-telescoop, waarin de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) partner is, en de James Webb ruimtetelescoop (JWST), hebben ze het…

Leidse astronomen hebben met behulp van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) in Noord-Chili een nieuw gedetailleerd beeld gemaakt van het centrum van onze Melkweg. Hiermee kunnen ze het leven van sterren in het meest extreme gebied van ons sterrenstelsel onderzoeken. De Leidse wetenschappers,…

De duurzame productie van waterstof kan mogelijk efficiënter door slim gekozen zout aan het proces toe te voegen. Onderzoekers van het Leids Instituut voor Chemisch onderzoek hebben in samenwerking met natuurkundigen van de Universiteit Twente ontdekt dat het type zout dat aanwezig is bij de productie…

Bacteriën leven tijdelijk zonder hun celwand als er voor hen gevaarlijke virussen in de buurt zijn. Opmerkelijk, want de celwand vormt een stevige barrière tegen dreigingen van buitenaf. Toch is de vondst goed te verklaren én kan het een gevolg hebben voor het bestrijden van ziekteverwekkende bacteriën,…

Nienke van der Marel krijgt de New Horizonsprijs in de natuurkunde toegekend voor haar baanbrekende onderzoek naar planeetvorming. Deze prijs gaat naar jonge, veelbelovende onderzoekers in de natuurkunde of wiskunde. De astronome en haar collega’s vonden het eerste observationele bewijs voor stofvallen…