Frank van Vree, emeritus hoogleraar Geschiedenis van oorlog, conflict en herinnering, is dit jaar de nieuw Cleveringahoogleraar van de Universiteit Leiden.

Gert Oostindie, emeritus hoogleraar Koloniale en postkoloniale geschiedenis, is dit jaar de nieuwe Cleveringahoogleraar van de Universiteit Leiden. Hij is op 4 oktober door de universiteit benoemd. In zijn oratie op 24 november, getiteld Moed en Miskenning, spreekt hij over (academische) vrijheid in…

Wouter Linmans promoveerde aan de Universiteit Leiden op het proefschrift ‘De oorlog van morgen. Nederlandse beeldvorming van een volgende oorlog in 1918-1940’. Hij onderzocht hoe mensen in het interbellum in Nederland dachten dat een volgende oorlog eruit zou gaan zien. Waar waren ze bang voor?

Congres/symposium

Lezing

Historicus Eric Storm waarschuwt in FD voor de terugkeer van imperialisme. Hij stelt dat als Trump daadwerkelijk gebieden annexeert ‘het fundament onder de op regels gebaseerde internationale orde verdwijnt.’

De Black Lives Matter-beweging zette vorig jaar het racismedebat weer op de kaart, maar lijkt inmiddels weer naar de achtergrond te zijn verdwenen. Historicus Karwan Fatah-Black praat bij het Nederlands Dagblad over de impact van Black Lives Matter in Nederland.

In de podcast Historische BoekenCast van Historisch Nieuwsblad bespreekt Manon van der Heijden het boek New York in brand van de Amerikaanse historicus Jill Lepore.

De tentoonstelling 450 jaar optochten in Museum De Lakenhal laat de Leidse optochtentraditie zien. Alumnus Daniëlle van Goethem werkte eraan mee.

Hoe gaan we om met erfgoed uit de koloniale tijd? En hoe toegankelijk en digitaal zijn de collecties? Demissionair staatssecretaris Fleur Gräper sprak op 25 januari in de Leidse Universiteitsbibliotheek met onderzoekers en erfgoedspecialisten over de rol van erfgoed voor de samenleving.

De jaarlijkse dodenherdenkingen op de Dam en Waalsdorpervlakte, de Nederlandse excuses voor het slavernijverleden en de Cleveringa-oratie zelf: onze omgang met de geschiedenis is vaak vooral ritueel, vertelt Cleveringahoogleraar Frank van Vree die op 27 november zijn oratie uitspreekt.

In het depot van de Lakenhal liggen drie negentiende-eeuwse contra-stalenboeken, waarin katoenfirma De Heyder & Co precies bijhield wie welke bestelling deed. Geschiedenisstudent Marit Scheepsma gebruikte ze om te achterhalen hoe het met de koloniale contacten van het bedrijf zat.

Jeroen Touwen is 28 november officieel toegetreden tot het Dagelijks Bestuur van de Campus Den Haag.

In de laatste aflevering van Open Geesten van dit seizoen staat historicus Nadia Bouras centraal. Zij deed onderzoek naar haar eigen oude basisschool: de Bouchraschool in Amsterdam-Zuid. Wat is er terechtgekomen van de kinderen van Marokkaanse gastarbeiders die naar deze school gingen?

Slaafgemaakten in de bediening zetten, bestuurder worden van de West-Indische Compagnie of uniformen maken voor het koloniale leger. Ook vele Leidenaren speelden op hun manier een rol in het koloniale en slavernijverleden. Historici doen vooronderzoek en vinden opvallende voorbeelden.

Als symbool van het kwaad staat de Holocaust in het hart van de westerse herinneringscultuur. Maar die herdenking leidt tot heel uiteenlopende inzichten, stelt Cleveringa-hoogleraar Frank van Vree in zijn oratie. Is de geschiedenis een bron van identiteit of kritische reflectie?

Historicus Jan Grabowski en socioloog Barbara Engelking houden op 26 november samen de Cleveringa-oratie. Zij schreven een kritisch boek over de Holocaust in Polen en werden daarvoor aangeklaagd.

‘Een moslim en een jood in het huis van God.’ Zo introduceerde historicus Nadia Bouras het gesprek met haar collega Sara Polak in de Leidse Hooglandse Kerk. Ze bespraken de oplopende spanningen vanwege de oorlog tussen Israël en Hamas. ‘Durf elkaar vragen te stellen.’

Een herder, maar ook een comparativist en historicus met zeer brede interesses. Zo omschrijft professor Philippe Buc zichzelf. Sinds 1 augustus 2021 bekleedt hij de stoel van hoogleraar Middeleeuwse Geschiedenis aan de universiteit. In een kennismakingsgesprek stelt Buc zichzelf, zijn onderzoek en zijn…

Wanneer ben je (seksueel) volwassen? Een KNAW-subsidie stelt universitair docent Rafal Matuszewski van het Instituut voor geschiedenis in staat om een interdisciplinaire workshop over deze vraag te organiseren.

Bijna 81 jaar na zijn befaamde speech tegen de Duitse bezetter, wordt de Leidse hoogleraar Rudolph Pabus Cleveringa herdacht in zijn Groningse geboortestad Appingedam. Op 12 november wordt daar een standbeeld onthuld en zijn er diverse andere activiteiten.

Het Leidse interdisciplinaire onderzoeksprogramma Global Transformations and Governance Challenges (GTGC) en de Ambassade van Ierland houden samen in Den Haag een bijzondere boekpresentatie. Op 13 november spreekt Gerry Finnegan, een oud-directeur aan de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO), over…

De belangstelling voor het slavernijverleden is groter dan ooit, maar over Afrika zelf gaat het maar zelden. Historicus Martin Bossenbroek beschrijft in zijn boek De Zanzibardriehoek de laatste episode in de slavernijgeschiedenis van Oost-Afrika, gezien door de ogen van de direct betrokkenen. De Zanzibardriehoek…

Hoogleraar Ariadne Schmidt en universitair hoofddocent Arie van Steensel (Rijksuniversiteit Groningen) produceerden met A Companion to Medieval and Early Modern Leiden de eerste Engelstalige stadsgeschiedenis van Leiden. Burgemeester Peter Heijkoop nam het eerste exemplaar in ontvangst.

In het Spaanse stadje Guadalajara ligt een ‘Burgemeester Fluiterstraat’, vernoemd naar een afstammeling van Leidse migranten die het in het Zuiden had gemaakt. Hij was niet de enige Guadalajaraan met Leidse roots: aan het begin van de achttiende eeuw trok een stroom Nederlandse textielarbeiders naar…

Per 1 september is Karel Berkhoff benoemd tot bijzonder hoogleraar Oekraïense geschiedenis. In deze mede door de KNAW mogelijk gemaakte positie zal hij zich voornamelijk gaan bezighouden met donkere momenten uit de recente Oekraïense geschiedenis: de vervolgingen die in de eerste helft van de twintigste…

Je gezicht laten zien op diners en feesten aan het hof: het was in de tijd van Willem I dé manier om bij de koning in beeld te komen. Het nieuwste boek van Joost Welten onthult hoe de elite tijdens het bewind van Willem I zowel letterlijk als figuurlijk om zijn troon danst.

Wie door het centrum van Leiden loopt, komt hem misschien wel tegen, een aandachtig luisterende groep toeristen om hem heen. Koen van Toen, ofwel Koen Marijt, begon na zijn studie geschiedenis een eigen bedrijf, waarvoor hij onder meer historische rondwandelingen organiseert.

Hoe vertel je huidige generaties over de donkere kanten van het verleden? Leidse wetenschappers werken met stichting Gedeeld Verleden, Gezamenlijke Toekomst, aan publieksprogramma’s over het Nederlandse slavernijverleden.

Hoe kunnen we als samenleving het best omgaan met alle verschillende vormen van diversiteit? Hoogleraar Marlou Schrover grijpt het EuroScience Open Forum (ESOF) aan om met collega’s en het publiek in te gaan op die vraag.

Wetenschappers krijgen steeds vaker te maken met bedreiging, intimidatie en haatreacties. Daarom is het platform WetenschapVeilig gelanceerd. Hier kunnen bedreigde of geïntimideerde wetenschappers 24 uur per dag terecht voor hulp. Het is goed dat dit meldpunt er nu is. Tegelijkertijd is het verschrikkelijk…

De Nederlandse politiek polariseert alsmaar verder en het lijkt steeds lastiger om stabiele kabinetten te vormen. Is er nog een recept voor een bestuurbaar land? In het heetst van de verkiezingsstrijd geven een psycholoog en een historicus alvast hun koelbloedige advies.

Er zijn weer veel goede scripties geschreven het afgelopen jaar, en vier daarvan zijn genomineerd voor de Fruinprijs. Voor het eerst na de coronajaren kon deze prijs weer worden uitgereikt tijdens de opening van het academisch jaar van de opleiding Geschiedenis.

In een vurige Annie Romein-Verschoorlezing deed Sylvana Simons een boekje open over haar ervaringen als vrouw in de politiek. De partijleider van BIJ1 krijgt geregeld kleinerende opmerkingen en dreigementen. Ook schrijver Aafke Romeijn, die optrad als referent, is veelvuldig bedreigd vanwege haar uitspraken.…

Beklimt een jongere met een migratieachtergrond ondanks stagediscriminatie de sociale ladder, dan wordt de uitsluiting vaak nog erger. Pas als we deze problemen erkennen, kunnen we ze oplossen, zeggen (ervarings)deskundigen universitair docent Nadia Bouras en Tikho Ong (RADAR). ‘Racisme en discriminatie…

Holocaust-onderzoekers Barbara Engelking en Jan Grabowski houden op 26 november samen de Cleveringa-oratie. In Polen werden ze aangeklaagd vanwege hun kritische publicaties. Wat dat doet met hen? ‘Dit is een poging om ons uit te putten.'

Van scanners in collegezalen tot thuiswerksystemen: de discussie over nieuwe technologie speelt op veel fronten. Daarom wil de universiteit meer gebruikmaken van experts in eigen huis. Op het symposium Technologie en Vertrouwen op 2 februari van de Universiteit Leiden wezen onderzoekers van verschillende…

Met een extra grote en muzikale optocht op 7 februari luidt de universiteit haar 450e verjaardag in. Net als in 1575 loopt een gemengd gezelschap van wetenschappers, studenten en muzikanten naar de Pieterskerk. Ook zijn er vele andere bijzondere gasten bij.

Onderzoek naar ons koloniale en slavernijverleden, openhartige gesprekken bij een Keti Koti-tafel, tentoonstellingen, lezingen en podcasts die de link leggen tussen heden en verleden. Op vele manieren sloten medewerkers en studenten aan bij het landelijke Herdenkingsjaar Slavernijverleden. Hoe deden…

De Europese academische gemeenschap Europaeum ontving op 23 september de Scaligerpenning voor het uitdragen van academische waarden. De Brit Andrew Graham, bestuurder en oprichter van het Scholars Programme, ontving de penning uit handen van de voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit…

Han Meyer, Carola Hein, Paul van de Laar en Sabine Luning pleiten in de huidige crisestijd voor een radicale heroverweging van de vaargeulen. Op 13, 14 en 15 oktober brengt het internationale symposium 150 jaar Nieuwe Waterweg academici, kunstenaars en beleidsmakers samen om te discussiëren over de…

Na de verkiezingen in mei is er een nieuwe Universiteitsraad aangetreden. De universitaire democratie is het resultaat van langdurige landelijke studentenprotesten in 1969. Ook in Leiden lieten de studenten van zich horen, al waren de acties wat minder rumoerig dan bij andere universiteiten. Het Academiegebouw…

De wooncrisis treft een enorme groep Nederlanders en is een van de belangrijkste verkiezingsthema’s dit jaar. Hoe is het zover gekomen en wat zou het nieuwe kabinet de komende vier jaar moeten doen om de problemen aan te pakken? Drie Leidse onderzoekers geven antwoord.

In de week waarin de universiteit haar 450e verjaardag viert, presenteert emeritus-hoogleraar Lodewijk Kallenberg zijn boek: Geleerdheid onder de zerken. De zevenenzestig professoren van de historische begraafplaats Groenesteeg.

Ieder wetenschappelijk instituut heeft zijn eigen dynamiek. Het College van Bestuur bezoekt instituten om te horen wat er speelt. Op 24 juni gingen ze langs bij het Instituut voor Geschiedenis. ‘Geschiedenis helpt het heden begrijpen, of het nu gaat om familieverhalen, lokale kwesties of wereldpolit…

Van de opwarmende aarde tot de dekolonisatie van kennis. Op het Eursocience Open Forum (ESOF) in Leiden discussiëren honderden sprekers uit ruim zestig landen over de grote thema’s van deze tijd. Waar komen de deelnemers voor?

Een jaar na het begin van de oorlog in Oekraïne heeft premier Rutte een gastcollege gegeven aan eerstejaars rechtenstudenten in de historische Cleveringazaal. In dat college op de Universiteit Leiden sprak hij over democratie, de oorlog en de rol van Nederland in het conflict. ‘Democratie is meer dan…

Met vurige pamfletten en zelfs een staatsgreep streed de Leidse patriot Pieter Vreede (1750–1837) voor meer volksinvloed. In zijn proefschrift laat historicus Dirk Alkemade zien hoe deze idealistische pionier met radicale middelen de Nederlandse democratie hielp vormgeven.

Drie nieuwe initiatieven zorgen letterlijk en figuurlijk voor een diverser beeld van de academische geschiedenis: een historisch onderzoek naar de achtergrond van studenten en wetenschappers, een nieuw boek over het Academiegebouw en twee sculpturen van vrouwelijke wetenschappers: astrofysicus Ewine…