Lezing
Het zoekende Zelf: Posthumanisme
- Datum
- donderdag 23 april 2026
- Tijd
- Bezoekadres
-
Lipsius
Cleveringaplaats 1
2311 BD Leiden - Zaal
- 0.19
Van posthuman-isme naar post-humanisme (ca. 1980 – nu)
Drs. Jasmijn Leeuwenkamp, promovendus filosofie, Amsterdam School of Cultural Analysis, Universiteit van Amsterdam
‘We zijn nooit mens geweest’, schrijft Donna Haraway. Met die uitspraak raakt zij een kernidee van het posthumanisme: het besef dat het humanistische beeld van de mens - als autonoom, rationeel en centraal wezen - niet langer houdbaar is. Maar als we nooit volledig ‘mens’ zijn geweest, wat zijn we dan wel?
Het posthumanisme laat zien dat mensen altijd al onderdeel zijn geweest van grotere netwerken. We leven niet los van dieren, technologie en onze omgeving, maar zijn er onlosmakelijk mee verweven. Tegelijkertijd worden we vandaag de dag in een nieuwe zin posthuman. Onze lichamen en levens raken steeds sterker verbonden met technologie, chemie en data, terwijl ecologische systemen zichtbaar reageren op menselijk handelen. De gedachte dat wij als mensen los van de wereld staan en haar als het ware van buitenaf kunnen sturen, blijkt steeds moeilijker vol te houden.
Posthumanisme is daarmee zowel een diagnose van onze tijd als een uitnodiging om anders te denken over ethiek en politiek. Waar eerdere kritische stromingen vooral de mens en menselijke betekenisgeving centraal stelden, verschuift het posthumanisme de aandacht naar een niet-antropocentrisch perspectief. Niet de mens staat vanzelfsprekend centraal, maar de relaties en netwerken waaruit mensen, technologieën en ecosystemen voortkomen.
Dat heeft directe gevolgen voor hoe we verantwoordelijkheid begrijpen. Als ons handelen nooit op zichzelf staat, maar altijd ontstaat binnen ecologische en technologische verbanden die aan ons voorafgaan, schiet een ethiek die uitsluitend uitgaat van menselijke autonomie tekort. Toch grijpen we in tijden van crisis vaak terug op het idee van meer menselijke controle. Het posthumanisme laat zien waar die reflex tekortschiet - en welke andere vormen van verantwoordelijkheid dan in beeld komen.
Dit is de afsluitende lezing van de reeks Het zoekende Zelf
Toegang gratis.
Aanmelden kan hier.
