Loodisotopen in voorwerpen uit het oude China en de ambiguitieit die daarbij komt kijken
Chen Wang heeft onlangs haar promotieonderzoek afgerond en zal op 13 mei haar proefschrift verdedigen. Voor haar proefschrift onderzocht ze het lood in voorwerpen uit het oude China aan de hand van isotopenonderzoek om de herkomst te bepalen. Ze paste analytische methoden toe in nieuwe contexten en gebruikte de data uit haar onderzoek om de ambiguïteit die met isotopen gepaard gaat beter te begrijpen.
Je hebt onlangs je proefschrift afgerond over het gebruik van lood in het oude China en je hebt zowel casestudies als methodologische analyses gecombineerd. Kun je me daar iets meer over vertellen?
‘Dat betekent eigenlijk dat ik de loodisotopen van voowerpen uit het oude China heb geanalyseerd, zoals glazen voorwerpen en glazuur op aardewerk, omdat dit voorwerpen zijn die lood bevatten. We kunnen de loodisotopen in deze objecten meten en vervolgens proberen te koppelen aan bronnen van lood of gepubliceerde isotopensignaturen van andere voorwerpen. We vergelijken deze om te achterhalen of ze met elkaar verbonden zijn of dat ze misschien van dezelfde bron afkomstig zijn. Het methodologische gedeelte bestond uit het onderzoeken van toepassingen van een aantal nieuwere statistische methoden, zoals kernel density estimates en machine learning-methoden, om te zien of ze kunnen helpen kwantificeren met hoeveel zekerheid we kunnen zeggen: 'dit is de bron' of 'deze twee zijn verwant'.
Heb je onderzoek gedaan naar artefacten uit een specifieke periode?
Ja, ik heb twee casestudies gedaan. De ene naar loodhoudend glas uit China, uit de periode van de Strijdende Staten tot de Han-dynastie, zo'n 2000 jaar geleden. De andere casestudie betrof geglazuurd keramiek, ook uit de Han-dynastie. Ik doe niet specifiek onderzoek naar de Han-dynastie, maar de voorwerpen waar ik toegang toe had, stammen toevallig uit deze periode.
Waarom heb je ervoor gekozen om onderzoek te doen naar loodisotopen?
‘Loodisotopen zijn interessant omdat lood een metaal is dat we op verschillende plekken in de wereld vinden en de isotopen zelfs in voorwerpen van duizenden jaren oud bewaard blijven. Volkeren uit het verleden maakten gebruik van lood om voorwerpen te maken, omdat het gemakkelijk te bewerken is. Door de voorwerpen te analyseren, kunnen we leren hoe mensen in het verleden aan hun grondstoffen kwamen. We kunnen ook meer te weten komen over handel en uitwisseling over lange afstanden. Continuiteit is ook iets wat hierbij komt kijken: een groep mensen op de ene plek kan dezelfde bron gebruiken als op de andere, of mensen op dezelfde plek kunnen juist verschillende bronnen voor hun materialen gebruiken. Dit onthult verbanden en verschillen, en met deze analyses kunnen we de organisatie van grondstoffen en toeleveringsketens in oude samenlevingen onderzoeken.’
Wat was iets onverwachts dat je tijdens je onderzoek tegenkwam?
‘Idealiter zou elke loodbron één unieke isotopensignatuur moeten hebben, maar in de praktijk bleek dit niet altijd het geval. Soms hebben twee bronnen een vergelijkbare of overlappende isotoopsignatuur.’ Dat maakt het niet zo rechttoe rechtaan als het identificeren van één mogelijke bron. Na het toepassen van statistische methoden om alle mogelijkheden te kwantificeren, ontdekken we soms dat een object verband houdt met verschillende bronnen. Soms liggen deze bronnen heel ver van elkaar. Dit zorgt voor onzekerheid en ambiguïteit; we weten niet welke bron de ware bron is. Dit zette me echt aan het denken: zelfs met geavanceerde wetenschappelijke methoden hebben we nog steeds niet één waarheid. Wat we hebben is data en wat we moeten uitzoeken is hoe we die data moeten interpreteren en er een goede verklaring voor kunnen geven.’
Wat zijn je plannen na je promotie hier?
which is also very close to my parents’ house. I will keep studying the lead in ancient China and maybe I will be able to explore more artifacts and take samples around China. I would also like to look more into machine learning methods.’
‘Ik solliciteer nu naar een postdoc-positie in China aan de universiteit waar ik mijn bachelor heb gehaald, wat ook heel dicht bij het huis van mijn ouders is. Ik zal doorgaan met mijn onderzoek naar lood in het oude China en misschien kan ik meer archeologische voorwerpen onderzoeken en monsters nemen in China. Ook wil ik mij verder verdiepen in machine learning-methoden.’
Op woensdag 13 mei om 13:00 uur, verdedigd Chen Wang haar dissertatie: 'Computational Analysis of Lead Isotope Ratios in Artefacts and Ores from China', in het Academiegebouw in Leiden. Meer informatie is beschikbaar in de evenementen kalender van de universiteit.