Van kleine opleiding tot stevig vakgebied: ‘Wetenschapscommunicatie is steeds belangrijker’
Al veertien jaar werkt Anne Land bij Science Communication & Society, de afdeling die wetenschapscommunicatie onderzoekt en onderwijst. Wat haar werk zo bijzonder maakt? ‘Dat moment waarop studenten ineens denken: dit is precies wat ik wil doen.’
Studenten zien groeien blijft voor Anne Land het mooiste onderdeel van haar baan. In die veertien jaar groeide ze van postdoc naar universitair hoofddocent — en inmiddels is ze ook clusterleider. Ze nam het stokje over van hoogleraar Ionica Smeets. ‘Het is verfrissend om iets nieuws te leren’, zegt ze daarover.
‘Het werken met studenten vind ik echt een van de leukste aspecten’, zegt ze. ‘Je ziet soms dat studenten echt een eyeopener-moment hebben. Dat iemand ontdekt: dit vakgebied past bij mij. Dat blijft bijzonder.’ Die ontwikkeling ziet ze van dichtbij: tijdens colleges en bij individuele begeleiding van stages. ‘Je kunt studenten echt helpen richting te vinden. Dat geeft veel voldoening.’
Samen ontdekken wat we niet begrijpen
In haar werk combineert Land onderwijs met onderzoek. Haar focus ligt op wetenschapsmusea: hoe leren mensen daar, en waardoor raken ze enthousiast over wetenschap? ‘Het mooie is dat we veel onderzoek samen met studenten doen’, vertelt ze. ‘Je bent samen aan het uitzoeken wat we nog niet begrijpen – en hoe we daarachter kunnen komen.’
Hoort dit object in een museum thuis?
Een van haar eerste onderzoeksprojecten met een wetenschapsmuseum was meteen succesvol. In samenwerking met Naturalis onderzocht ze de rol van ‘echte objecten’ in musea. Een student dook volledig in het onderwerp.
‘Hij bedacht een experiment waarin kinderen konden aangeven of iets “in een museum thuishoort”. Hij bouwde een installatie waarmee ze dat voor verschillende voorwerpen konden aangeven. Kinderen vonden het geweldig.’ Dat leverde veel waardevolle data op. ‘De student schreef een artikel dat we bijna direct naar een wetenschappelijk tijdschrift konden sturen, en het museum was erg geïnteresseerd in de uitkomsten’, vertelt Land trots.
‘Voor mij was dit een ideaal voorbeeld: onderzoek dat impact heeft én waarin we nauw samenwerken met de praktijk.’ Samenwerkingen zijn waardevol, maar ook kwetsbaar, merkt Land op. Ze werkt nu ook samen met andere musea, zoals Rijksmuseum Boerhaave en Teylers Museum. ‘Maar zulke samenwerkingen vragen voortdurende investering en een gedeeld doel.
20 jaar wetenschapscommunicatie in Leiden
De specialisatie Science Communication and Society viert dit jaar haar twintigjarig bestaan. Land merkt op dat de essentie van hun onderwijs onveranderd is gebleven. ‘Bij alle wetenschapscommunicatie die je doet, moet je nadenken: wat is je doel, wie is je doelgroep en welke aanpak past daarbij? En het onderzoek dat we doen is sociaalwetenschappelijk — dat is voor veel bètastudenten echt nieuw.’
‘Studenten willen bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken als klimaatverandering en zien wetenschapscommunicatie als een manier om impact te maken.’
Het veld is in twintig jaar veranderd. ‘Onderwerpen als vertrouwen in wetenschap en des- en misinformatie zijn veel belangrijker geworden. Ook is er steeds meer aandacht voor échte interactie tussen wetenschap en maatschappij. En we zijn flink gegroeid.’ De afdeling ging van vier naar ongeveer vijftien medewerkers. Het aantal studenten groeide van tien naar vijftig per jaar.
Gedreven studenten, groeiend vakgebied
Ook de studenten zijn veranderd. ‘Ze zijn vaak intrinsiek gemotiveerder. Ze willen bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken, zoals klimaatverandering, en zien wetenschapscommunicatie als een manier om impact te maken.’ Binnen de universiteit wordt het vakgebied volgens haar steeds serieuzer genomen. ‘Vroeger werd het soms gezien als ‘iets ernaast’. Nu steeds meer als een volwaardig vakgebied.’
Geen jaar is hetzelfde
Wat haar werk zo aantrekkelijk maakt? ‘De combinatie. Het samenwerken met collega’s, studenten begeleiden, en de ruimte om steeds nieuwe vragen te onderzoeken.’ En die afwisseling voelt ze elk jaar opnieuw. ‘Tot nu toe was geen jaar hetzelfde.’
Ziet ze zichzelf over twintig jaar nog bij Science Communication & Society? Ze lacht: ‘Ik ga er stiekem wel vanuit. Want als ik weg zou gaan, mis ik meteen twee dingen: mijn collega’s en het werken met studenten.’
Over de masterspecialisatie Science Communication and Society
De specialisatie Science Communication and Society (SCS) houdt zich bezig met wetenschapscommunicatie in brede zin. Het programma richt zich op de verbinding tussen wetenschap en maatschappij en behandelt kennis en vaardigheden op het gebied van wetenschapscommunicatie. Studenten van de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen en van Biomedische wetenschappen kunnen tijdens hun master deze specialisatie volgen.