Werken met de allermooiste planten ter wereld
Elke zomer is het weer spannend in de kas: komen de victorialelies op, hoe groot worden de bladeren, en wanneer verschijnen de eerste bloemen? Voor horticulturist Theo Teske is het al 27 jaar vaste prik, en het blijft hem fascineren.
Wie Theo Teske in zijn geliefde Victoriakas over zijn favoriete plant hoort praten, vergeet bijna de verstikkende warmte en het druppelende zweet dat over de rug loopt. Die warmte is een van de factoren die de tropische plant nodig heeft om te groeien.
Teske begon ooit als vrijwilliger in de Hortus. Hij volgde een mbo-opleiding tuinbouw, maar het botanisch erfgoed over tropische planten leerde hij vooral in de praktijk, van zijn voorganger. ‘En zo zal ik het vak ooit ook weer moeten doorgeven. Een tijdrovend proces, maar wel essentieel om deze specifieke kennis te leren.’
Spannend werk met een levend resultaat
Elke winter begint het opnieuw: zaden van de Victorialelie arriveren vanuit een in waterlelies gespecialiseerde botanische tuin in de Verenigde Staten, Longwood Gardens. Of ze goed ontkiemen, blijft elk jaar spannend. ‘Je weet nooit zeker of het lukt’, zegt Teske. ‘Alle factoren moeten precies juist zijn: water, licht, temperatuur.’
Dit jaar was Teske behoorlijk succesvol. ‘We hebben zelfs andere tuinen in Nederland kunnen helpen met planten.’ Zo ging er een plant naar horti in Utrecht en Amsterdam en ook naar Diergaarde Blijdorp in Rotterdam. Ook zijn de bladeren dit keer uitzonderlijk groot, het grootste meer dan 2 meter. Mogelijk komt dat doordat er meer licht in de kas valt, na het snoeien van andere planten. ‘En we hebben grond uit de opgeknapte varenbeek hergebruikt in een grote pot die in de victoriavijver staat. Dat is schijnbaar zeer vruchtbare grond geweest.’
Reuzen op het water
De Victorialelie is beroemd om zijn enorme bladeren, die op het water drijven. Het zijn kleine luchtbedjes: aan de onderkant bevindt zich een skelet van ribben waartussen lucht blijft hangen, en de ribben zelf zijn ook gevuld met kleine luchtbelletjes. Door hun grootte en drijfkracht kunnen ze zelfs het gewicht van een klein kind dragen. ‘Dat is ieder jaar weer een bijzonder gebeuren’, zegt Teske.
Vanwege de gekozen cookie-instellingen kunnen we deze video hier niet tonen.
Bekijk de video op de oorspronkelijke website ofTeske is een overtuigd waterleliefanaticus. Waarom kan hij niet echt uitleggen. ‘Iedere andere plant moet zijn eigen bladeren dragen. Bij waterlelies draagt het water de bladeren. Dat heeft iets heel elegants.’
Hij grijpt deze gelegenheid aan om een hardnekkige mythe over de bloemen van de waterlelie recht te zetten. ‘Het is een keer op het journaal geweest dat de Victorialelie maar één keer per seizoen bloeit, dat is onzin. Hij bloeit gemiddeld elke vijf dagen. Er zijn jaren dat één lelie wel vijftig bloemen heeft geproduceerd.’
Altijd iets nieuws te ontdekken
Naast de bekende soorten experimenteert Teske ook met nieuwe waterplanten. Zo kweekte hij een kleine, zeldzame waterlelie: de Nymphaea thermarum, de kleinste waterlelie ter wereld. Samen met andere botanische tuinen hebben we die plant nu van uitsterven gered. ‘Dat is een leuke uitdaging: hoe kweek je zo’n plant het beste?’ Teske is nu ook bezig met een andere met uitsterven bedreigde waterlelie uit Rwanda. ‘We hopen in de toekomst nog meer RNA-onderzoek te kunnen doen om te achterhalen of dit een echte botanische soort is, of een in de natuur ontstane kruising. De kweek verloopt in ieder geval goed; de vijver staat er nu vol mee.’ En zo is zijn werk niet alleen mooi, maar ook belangrijk: Teske helpt deze planten te behouden voor de toekomst.