Twintig jaar Nimar: brug tussen Europa, Afrika en de Arabische wereld

Gepubliceerd op 28 oktober 2026

Al twintig jaar bestuderen onderzoekers en studenten de Marokkaanse samenleving vanuit het Nederlands Instituut Marokko (Nimar) in Rabat. Bovendien fungeert het instituut als een poort naar Afrika en de Arabische wereld. Tijdens de jubileumviering blikten sprekers terug en vooruit.

‘Het Nimar is niet zomaar een instituut. Het is een plek waar mensen elkaar ontmoeten, partnerschappen ontstaan en kennis toeneemt door samenwerking’, zei rector Sarah de Rijcke tijdens haar bezoek aan Rabat. Het instituut is volgens haar uitgegroeid tot een vertrouwde brug tussen Nederland en Marokko. Bij belangrijke maatschappelijke vraagstukken zoals migratie, ongelijkheid en technologische verandering is de hier opgedane kennis van de Marokkaanse samenleving van grote waarde, aldus De Rijcke.

Een brede delegatie met onderzoekers en medewerkers uit Leiden en Jakarta bezocht Rabat van 21 tot en met 24 oktober. Naast de jubileumviering stonden gesprekken met Marokkaanse universiteiten, de Nederlandse ambassade en Indonesische partners op het programma. Het Nimar werkt namelijk ook samen met andere academische instituten in het buitenland, zoals KITLV-Jakarta, NVIC in Cairo, NIT in Istanbul en NUVONI in Nairobi.

De delegatie met studenten en medewerkers.
Rector Sarah de Rijcke in gesprek met Nimar-directeur Léon Buskens (midden).
Op bezoek bij partneruniversiteiten.
Deelnemers jubilieumviering

Landelijke taak

Het in 2006 opgerichte instituut is sinds 2016 een onderdeel van de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden. Maar er komen zeker niet alleen Leidse bezoekers. ‘We hebben een landelijke taak’, legt Nimar-directeur Léon Buskens uit. Hierdoor kunnen studenten en onderzoekers van andere Nederlandse onderwijsinstellingen er eveneens verblijven. Juridisch gezien maakt het instituut ook deel uit van de Nederlandse ambassade in Rabat.

Venster op Afrika en Arabische wereld

Het instituut faciliteert niet alleen onderwijs en onderzoek voor de academische wereld, maar ook voor partners daarbuiten. Zo maken bijvoorbeeld Nederlandse ministeries dankbaar gebruik van de contacten en de kennis die het Nimar verzamelt over Afrika en onderzoekthema’s zoals de islam. ‘Hierdoor biedt het instituut ook een venster op Afrika en de Arabische wereld’, aldus Buskens.

In samenwerking met islamitische universiteiten en Indonesische delegatieleden vond er in de jubileumweek een symposium plaats over Islamic Studies op Université Mohammed V in Rabat. Rector De Rijcke sloot dit af met een lezing over nieuwe ontwikkelingen in wetenschappelijk publiceren en de beoordeling van onderzoekskwaliteit.

Symposium over Islamic Studies met ook Indonesische partners.
Lezing Sarah de Rijcke op symposium.
Delegatie met oa Alicia Schrikker, Marleen Dekker en Bart Barendregt.
Presentatie op het Nimar.

Afrikastudies

Onder de bezoekende delegatieleden waren vertegenwoordigers van enkele grote onderzoeksthema’s. Hoogleraar Afrikastudies Marleen Dekker noemde in haar presentatie diverse bijzondere projecten. Zo trekken het Nimar en het African Studies Centre Leiden samen op in een onderzoek naar havens en grote infrastructurele projecten in Marokko en andere Afrikaanse landen. Sinds 2024 maakt een jaarlijkse cursus op locatie voor masterstudenten en promovendi deel uit van dit project. Zij onderzoeken hoe grote infrastructurele werken de ontwikkeling van de landen in deze regio beïnvloeden.

Sociale wetenschappen

Ook de sociale wetenschappen zijn een belangrijk onderzoekterrein bij het Nimar. FSW-decaan Bart Barendregt vertelde tijdens het bezoek meer over de thema’s waar in Marokko onderzoek naar wordt gedaan. Dat zijn bijvoorbeeld stedelijke ontwikkeling, de wisselwerking tussen technologie en samenleving en nieuwe samenwerkingen rond kunstmatige intelligentie en de creatieve industrie. De lokale kennis en contacten van het Nimar helpen Nederlandse wetenschappers om onderzoek op te zetten en samen te werken met Marokkaanse partners.

Erfgoed

Een ander groot onderzoeksthema is erfgoed. Samenwerking rond erfgoed en museumstudies verbindt historische kennis met vragen over cultuur en identiteit. Erfgoedspecialisten Sybille Lammes en Alicia Schrikker legden uit waarom dat van belang is. De manier waarop samenlevingen hun verleden bewaren en presenteren illustreert hoe ze met de blik van nu naar het verleden kijken. En het zegt meer over hun visie op de toekomst.

Een bezoek aan Ecole d'Architecture van Université Internationale de Rabat.

Nimar-directeur Buskens sprak met de delegatie ook over de maatschappelijke, diplomatieke en culturele rol van het instituut. Door samen te werken met Marokkaanse academici, kunstenaars, maatschappelijke organisaties en overheden draagt het instituut, aldus Buskens, wezenlijk bij aan de bilaterale betrekkingen tussen Nederland en Marokko.

Leren door er te zijn

Tijdens de viering werd er uitgebreid stilgestaan bij het onderwijs. Elk semester biedt het instituut een studieprogramma van 30 studiepunten aan. Studenten kunnen onder meer deelnemen aan de minor Culture and Society in Morocco, waarin zij de Marokkaanse samenleving en cultuur bestuderen vanuit hun eigen ervaring ter plaatse. Daarnaast organiseert het Nimar studiereizen en een honoursprogramma.

Ervaring van student

Studenten van de minor spraken met de delegatie over hun ervaringen in Marokko. Door hier te studeren leren ze het land beter te begrijpen. Aimyn Benrida was een van de aanwezige studenten die de minor Culture and Society in Morocco volgt. Waarom koos hij voor een studieverblijf in Rabat? ‘Ik heb zelf Marokkaanse roots en kwam hier vroeger vooral als toerist. Maar wonen en studeren is natuurlijk een heel andere ervaring. Daarnaast zag ik het als een mooie kans om mezelf persoonlijk en professioneel te ontwikkelen.’

Student Aimyn Benrida (in blauw) tijdens een culturele excursie in Marokko.
Studenten presenteren hun project.
Onder de delegatie bevonden zich ook diverse Indonesische deelnemers.

Verschillende perspectieven

Het verblijf ter plaatse heeft volgens hem dus zeker toegevoegde waarde, zo is zijn advies aan studenten die hier ook een minor overwegen. ‘Je leert Marokko niet alleen kennen vanuit studieboeken, maar ervaart de cultuur en samenleving van dichtbij. Door excursies en het contact met lokale mensen krijg je een beter begrip van het land en de verschillende perspectieven. Hierdoor leer je niet alleen veel over Marokko, maar ook over jezelf.’

Kennisdiplomatie

De Rijcke stond in haar jubileumspeech tot slot nog even stil bij de turbulente geopolitieke ontwikkelingen in de wereld. ‘Het Nimar speelt een belangrijke rol in wat we steeds vaker wetenschapsdiplomatie noemen. Universiteiten beschikken over het unieke vermogen om mensen over grenzen heen samen te brengen. Door middel van onderzoek, onderwijs en dialoog bouwen zij relaties op die standhouden, ook tijdens veranderende politieke omstandigheden en geopolitieke onzekerheid.’