De diepgang van hiphop wetenschappelijk bewezen
Teksten in hiphop zijn vaak rijk en complex. De scene wist dat al, maar Neerlandicus Aafje de Roest is blij dat ze dat nu ook wetenschappelijk heeft bewezen. ‘Hiphop is van invloed op de manier waarop jongeren hun culturele identiteit vormgeven.’
In haar proefschrift, dat ze 6 december verdedigt, besteedt de Roest een heel hoofdstuk aan het nummer ‘Vergeet De Buurt Nooit’ van Lijpe, inclusief bijbehorende videoclip. ‘Die heb ik helemaal uitgepluisd. En daar heb ik 10.000 woorden over geschreven. Kan je nagaan hoe rijk de tekst en het beeld van die track zijn. Dat vind ik zo vet. Hiphop is zoveel minder oppervlakkig dan mensen denken. En dat is iets wat ik al wist en wat de scene ook al wist, maar het is heel leuk dat ik dat nu ook kan bewijzen.’
Vanwege de gekozen cookie-instellingen kunnen we deze video hier niet tonen.
Bekijk de video op de oorspronkelijke website ofIn Vergeet De Buurt Nooit vertelt Lijpe over een buurt en brengt de struggles in beeld van Marokkaans-Nederlandse jongeren die op straat cool willen zijn en tegelijkertijd bezig zijn met hun religie. De Roest: ‘In de video zie je Lijpe als een soort straatimam die religieuze lessen meegeeft: blijf op het rechte pad. Die boodschap wordt met name in de clip verbeeld, maar je hoort hem bijvoorbeeld ook zeggen: “Ik heb m'n fam en geloof en verder heb ik m'n trots.” De dualiteit tussen religie en cool zijn op straat is continu aanwezig in de clip en is een narratief dat je vaak ziet bij hiphopartiesten.’
Onderzoek naar hiphop
De Roest onderzocht Nederlands(talig)e hiphop vanaf 2015. Toen kwam het album New Wave uit van het gelijknamige hiphopcollectief en dat markeert de definitieve doorbraak van Nederlandse hiphop bij het grote publiek. Ze analyseerde muziek en videoclips, sprak met artiesten en producers en met jongeren, die de grootste groep luisteraars vormen van Nederlandse hiphop.
Culturele invloeden in taal
Voor wie niet vaak naar hiphop luistert zijn de teksten misschien niet altijd meteen te begrijpen. Vaak worden woorden gebruikt uit andere talen. Continu worden vraagtekens gezet bij het Nederlands als standaardtaal. De Roest: ‘We kunnen ook onze eigen taal spreken is het idee. Jongerentaal is doorspekt met allerlei culturele invloeden en dat zie je terug in hiphop. Bij Lijpe hoor je bijvoorbeeld elementen uit het Arabisch, die de achtergrond van deze rapper weerspiegelen.’
Bij het collectief SMIB (het omgekeerde van Bims, de Bijlmer) hoor je veel meer Sranantongo, een taal uit Suriname. Ook draait SMIB veel woorden om. En in hiphop kunnen woorden ook meerdere betekenissen hebben. ‘Er wordt eigenlijk steeds een taalspel gespeeld’, legt De Roest uit. ‘Als letterkundige zie ik dat de teksten heel rijk en complex zijn.’
Ik ben feshkil maar ik kan die jongens op de motor sturen.
In deze zin uit Vergeet De Buurt Nooit van Lijpe betekent het Arabische feshkil dat iemand in de problemen zit. De rest suggereert dat hij nog steeds de macht heeft om mensen op pad te sturen om dingen voor hem te regelen.
Hiphopfeminisme
De Roest onderzocht ook hoe verschillende artiesten, zoals Famke Louise, S10 en Lionstorm, de ervaringen van vrouwen en homoseksuelen in hiphop belichten. Zij vestigen de aandacht op de voortdurende strijd om ruimte, zowel in hiphop als de maatschappij. Deze artiesten eisen hiphop opnieuw op als een ruimte om zichzelf uit te drukken en (her)claimen bijvoorbeeld de buurt en het internet.
Vanwege de gekozen cookie-instellingen kunnen we deze video hier niet tonen.
Bekijk de video op de oorspronkelijke website ofIn het nummer La mère du game van de Nederlandse Latifah en de Franse BEKA hoor en zie je een vorm van feminisme waarbij de artiesten grenzen opzoeken en heel uitgesproken zijn. ‘Latifah en BEKA nemen de ruimte van de straat in’, zegt De Roest. ‘Het nummer is ook deels Frans waarmee zij laten zien dat volledig jezelf willen zijn een internationale wens van vrouwen is.’
Ik word niet je wifey, verspil niet me time b and I don't give a fuck I know that you like
Latifah rapt hier: Ik word niet je vrouw, verspil mijn tijd niet. En het kan me niet schelen, ik weet dat je het leuk vindt.
Hiphop en wetenschap
De Roest luistert zelf graag naar hiphop en dat is een van de redenen dat zij het als onderwerp voor haar onderzoek heeft gekozen. Nu ze niet alleen meer luisteraar is, vraagt ze zich af wat zij als wetenschapper kan toevoegen aan hiphop en wat zij misschien mist. Aan de hand van haar lievelingsnummer Als je wist dan je weet van Pietju Bell reflecteert ze daarop. ‘Die track gaat heel sterk over wie welke kennis heeft, wie kan meepraten over welk thema en ook over machtsverhoudingen.’
Vanwege de gekozen cookie-instellingen kunnen we deze video hier niet tonen.
Bekijk de video op de oorspronkelijke website ofDe Roest vindt het belangrijk om een brugfunctie te vervullen tussen wetenschap en hiphop. ‘Hiphop heeft er baat bij dat er een studie kwam van teksten en clips om aan te tonen wat de complexiteit en gelaagdheid is van die teksten en dat ze veel meer dan gedacht gaan over culturele identiteit.’
Voor de wetenschap is er nu meer kennis over wat jongeren bezighoudt en dat kan helpen bij het maken van beleid, zoals lessen waarin jongeren zich kunnen herkennen en waardoor ze zich gezien voelen in de klas. ‘Toen ik aan dit onderzoek begon, zag niet iedereen in de wetenschap de relevantie ervan in. Maar nu is het bijvoorbeeld al veel gebruikelijker dat de cultuur van hiphop ook wordt onderwezen aan universiteiten.’
Tekst: Dagmar Aarts