Stijve materialen breken gemakkelijker dan flexibele. Deze simpele constatering leidt tot een manier om de breedte van een barst te voorspellen en beheersen. Theoretisch begrip van hoe materialen breken is handig in bijvoorbeeld de productie van auto’s en beeldschermen. Publicatie in PNAS.

De manier waarop DNA zich opvouwt, bepaalt in grote mate welke genen uitgelezen worden. John van Noort en zijn groep hebben gekwantificeerd hoe gemakkelijk opgerolde stukjes DNA op elkaar stapelen. Dat kost minder energie dan eerder werd aangenomen. Publicatie in Biophysical Journal.

Hoe breng je de vouwen op een vel papier zó aan dat het op twee, precies voorgeprogrammeerde manieren gevouwen kan worden? Onderzoekers uit Leiden en Amsterdam laten zien hoe dat kan met hulp van een ‘alfabet’ van 140 elementaire vouwpuzzelstukjes, dat ze op 14 oktober beschrijven in Nature Physics.…

In Museum De Lakenhal in Leiden is het kleinste kunstwerk ter wereld te zien: een 3D-geprint beeld van Rembrandt van Rijn, gemaakt door beeldhouwer Jeroen Spijker samen met onderzoekers van de Universiteit Leiden.

Promovendus Ludwig Hoffmann gaat dankzij een Rubiconbeurs die hij op 11 april won twee jaar naar Harvard University in de VS. Met behulp van theoretische modellen bestudeert hij biologische materialen, bijvoorbeeld tijdens de morfogenese. Dit is het proces waardoor weefsels of organismen hun vorm ontwikkelen.…

Hersenziekten zoals de ziekte van Alzheimer gaan gepaard met opeenhopingen van eiwitten in de hersenen. Maar het verband met de ziekte is niet duidelijk. In het tijdschrift PhysChemPhys publiceren Martina Huber, Enrico Zurlo en collega's een nieuwe methode om het klonteren te volgen.

Op donderdag 9 november organiseert de Universiteit Leiden haar jaarlijkse Physics Ladies Day voor vrouwelijke scholieren die op zoek zijn naar een studie na de middelbare school. Ter gelegenheid van deze feestelijke dag laten we nu alvast twee vrouwelijke onderzoekers aan het woord over hun ervaringen…

Natuurkundigen Lucia Bossoni en Martina Huber krijgen een NWA Ideeëngenerator-subsidie voor onderzoek naar ijzerhoudende nanodeeltjes in het brein. Die houden mogelijk verband met luchtvervuiling en de ziekte van Alzheimer.

Een stukje geribbeld rubber functioneert als een eenvoudige computer, met geheugen en het vermogen om tot twee te tellen. Leidse natuurkundige onderzoekers publiceren erover in het tijdschrift PNAS. ‘Simpele materialen kunnen informatie verwerken, en wij zijn bezig de principes daarvan te achterhale…

Met behulp van natuurkunde en een piepklein magneetje ontdekten wetenschappers een nieuwe DNA-structuur van telomeren. Telomeren worden wel eens gezien als de sleutel tot het verlengen van het leven. Ze beschermen genen tegen beschadigingen, maar worden bij elke celdeling een stukje korter. Als ze te…

De Leidse biofysica Martina Huber was de eerste die ontdekte dat een eiwit dat mede verantwoordelijk is voor de ziekte van Parkinson de vorm van een verstrengeld hoefijzer kan hebben. Een bijzondere ontdekking want het eiwit is nagenoeg onzichtbaar.

Van het tijdschrift Philosophical Transactions of the Royal Society - Biological Sciences is op 4 april het themanummer ‘conflict across taxa’ verschenen, met als editor hoogleraar Sociale- en Organisatiepsychologie Carsten de Dreu. Samen met wetenschappers uit andere disciplines geeft hij hierin meer…

Zonder elektronica die computertaken uitvoert zou ons dagelijks leven er heel anders uitzien. Apparaten zoals liften, verkoopautomaten, draaihekken, wasmachines en zelfs verkeerslichten maken gebruik van een eenvoudige vorm van elektronisch computergebruik om van de ene toestand naar de andere over…

Ongeveer dertig jaar geleden vlucht de dan 9-jarige Tuqa in zijn eentje te voet uit een afgelegen dorp in Noord-Kenia om naar school te kunnen in de stad 100 kilometer verderop. Op 18 november 2015 promoveerde hij op zijn onderzoek naar conflicten tussen leeuwen en veehouders in Amboseli NP Kenya.

Metamaterialen hebben eigenschappen die afhankelijk zijn van hun vorm en architectuur. Onderzoekers van AMOLF, Universiteit Leiden en de Universiteit van Tel Aviv vonden een nieuwe manier om deze metamaterialen en hun eigenschappen te ontwerpen door expres foutjes in te bouwen. Ze publiceren hun resultaten…

Joost Frenken, hoogleraar natuurkunde aan de faculteit wiskunde en natuurwetenschappen, is benoemd tot directeur van het nieuwe Advanced Research Center for Nanolithography (ARCNL). De samenwerkende partijen, ASML, FOM, NWO, UvA en VU tekenen vandaag, 7 november 2013, een principeovereenkomst.

Zit je geregeld afgepeigerd in de collegebanken of op je werkplek? Niet zo best voor je mentale gesteldheid, weet Laura Pape. Zij onderzoekt hoe een online zelfhulpprogramma kan helpen bij de aanpak van slaapklachten en het voorkomen van psychische problemen. Lift met haar mee door FSW in deze elevator…

Cellen in ons lichaam voeren continu kleine taakjes uit, zoals het repareren van wonden. Ze oefenen kracht uit door van vorm te veranderen. Maar hoe vertalen cellen hun vorm in het uitoefenen van kracht in een specifieke richting? Experimentele en theoretische Leidse fysici heeft nu een aanwijzing gevonden…

Eencellige organismen hebben stijver DNA dan meercellige levensvormen zoals mensen en rijst. Theoretisch natuurkundigen komen tot deze conclusie na simulatie van buiging in volledige genomen. Publicatie in Biophysical Journal op 7 februari.

Geheimzinnige eiwitvezels hopen zich op in de hersencellen van mensen met Alzheimer en andere neurodegeneratieve afwijkingen. De Leidse natuurkundige Louise Jawerth ontvangt een Vidi-onderzoekssubsidie om uit te zoeken hoe deze vezels zich vormen.

Uit onderzoek van de Keuzegids Master 2012 blijkt dat de masteropleiding Physics in Leiden de beste natuurkunde masteropleiding van Nederland is. Physics in Leiden blinkt uit op de gebieden: programma, toetsing, docenten, onderzoek, vaardigheden, voorbereiding op de loopbaan, studielast, informatie,…

Proactieve zebravissen blijken een veel sterker waak-slaapritme te hebben dan reactieve vissen. Bij de meest reactieve vissen blijkt een ritme zelfs compleet te ontbreken. Dat blijkt uit onderzoek van Leidse biologen, in december 2018 gepubliceerd in het blad BMC Biology.

Een bepaald soort oliedruppels verandert van vorm bij afkoelen: van bolvormig naar een twintigpuntige icosaëder naar een platte zeshoek. Twee verschillende theorieën konden dit verschijnsel niet helemaal verklaren, maar een Physical Review Letter door Ireth García-Aguilar en Luca Giomi lost het raadsel…

In diverse universitaire restaurants en cafés nu al te krijgen, en in januari overal doorgevoerd: de Pure-producten. Duurzaam, gezond en/of vegetarisch. Het mooie lindegroen, ook de kleur van borden en kommen, wijst de weg. En Pure is nog goedkoper ook.

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) heeft zestien nieuwe leden benoemd waarvan drie in Leiden werken. Het zijn de hoogleraren Holger Gzella (Semitische talen), Jonathan Silk (boeddhisme) en Marileen Dogterom (biofysica).

Zachte structuren die van vorm veranderen, zonder aandrijving van buitenaf. De Leidse natuurkundigen Daniela Kraft en Julio Melio creëerden dit in hun laboratorium. Ze presenteren hun baanbrekende onderzoek naar metamaterialen op microschaal in Nature. Een doorbraak die slimme, zelfaanpassende materialen…

Leidse wetenschappers zijn hoofdaanvrager van vijf projecten die door NWO zijn gehonoreerd met een ENW-Groot-subsidie tot 3 miljoen euro in het domein Exacte en Natuurwetenschappen. Daarnaast zijn Leidenaren betrokken bij diverse andere gehonoreerde projecten.

Brownse beweging is het voortdurend bewegen van microscopisch kleine objecten door een bombardement van de omringende deeltjes. Maar hoe verandert deze beweging als het object flexibel is in plaats van rigide? Ruben Verweij, Pepijn Moerman en collega's publiceren nu de eerste metingen.

Het is niet gemakkelijk om een nanodeeltje van 5 nanometer te betrappen. Leidse natuurkundigen lukte het door van een 120 nanometer lang goudstaafje een detector te maken.

Hoe kunnen chimpansees zo nauw aan ons verwant zijn en toch amper ritmegevoel hebben? ‘De beste studenten ooit’ en gedragsbioloog Michelle Spierings lieten zien dat chimpansees wel degelijk in de maat trommelen en bewegen. Elk in hun eigen maat zelfs.

Voor het eerst wordt in Nederland een uitheemse diersoort in de vrije natuur uitgezet om een schadelijke plantensoort te bestrijden. De Japanse bladvlo moet soelaas gaan bieden tegen de woekerende Aziatische duizendknoop. Suzanne Lommen van het Instituut Biologie Leiden coördineert de veldproeven.

Door te bestuderen hoe afzonderlijke DNA-moleculen zich gedragen, kunnen we genetische aandoeningen beter begrijpen en betere medicijnen ontwerpen. Tot nu toe was het één voor één onderzoeken van DNA-moleculen een langzaam proces. Biofysici van de TU Delft en de Universiteit Leiden ontwikkelden een…

Micrometers grote, zelfvoortstuwende bolletjes zwemmen sneller op een ondergrond van waterafstotende siliconen dan op water-aantrekkend glas of polyetheen. 'Bijna niemand had erbij stilgestaan dat de ondergrond ertoe doet', zegt ontdekker Stefania Ketzetzi, die het effect ontdekte, onderzocht en verklaarde.…

Onderzoekers van Universiteit Leiden en de TU Delft hebben twee technieken die gebruikt worden om metingen te doen aan biomoleculen gecombineerd tot een techniek die tien keer zo gevoelig is.

Mandrils houden bij hoeveel dagen er verstreken zijn, om zo als eerste bij het nieuwe voedsel te zijn. Dat toont een team van onderzoekers aan de Universiteit van Amsterdam, de Universiteit Leiden en dierentuin ARTIS. Het team ontdekte dat mandrils de cognitieve vaardigheden bezitten om tijdsintervallen…

Op de verjaardag van de universiteit gaven hoogleraren traditiegetrouw les aan groep 7 tijdens Meet the professor. De professoren kregen een stortvloed aan vragen om te beantwoorden.

Democratie kan in de tropen leiden tot meer ontbossing. Dat schrijven milieuwetenschapper Joeri Morpurgo en zijn collega’s in het prominente wetenschappelijk tijdschrift Biological conservation. Ze zagen dat competitieve verkiezingen gepaard gingen met meer verlies van tropisch regenwoud dan verkiezingen…

Vergeten en vergissen zijn kenmerken van de ziekte van Alzheimer. Natuurkundigen Serge Rombouts en Martina Huber ontwikkelen nieuwe technieken die de medische wetenschap helpen deze sluipende aandoening beter te doorgronden.

Een team onder leiding van Erik Danen van het Leiden Academic Centre for Drug Research heeft een ENW-Groot-subsidie van 3 miljoen euro ontvangen om de eerste stappen van uitzaaiing te ontrafelen. Danen gaat samenwerken met biologen en theoretische en experimentele fysici van Nederlandse universiteiten.…

De European Research Council heeft aan vier Leidse onderzoekers een ERC Consolidator Grant toegekend. Met deze beurs van maximaal twee miljoen euro kunnen zij hun wetenschappelijk onderzoek voortzetten en uitbreiden.

Wat als deeltjes niet langzamer, maar juist sneller gaan bewegen in een drukke groep? Natuurkundigen uit Leiden ontdekten dat deeltjes bij botsingen energie aan elkaar doorgeven. Hoe dichter ze op elkaar zitten, hoe meer ze gaan bewegen.

Martina Huber, Jacqueline Labra Munoz onderzoeken de ziekte van Alzheimer. Ze bestudeerden ferritine, ofwel de opslag van ijzer in de hersenen. Een inbalans van ijzer kan een rol spelen bij deze vorm van dementie.

Leidse onderzoekers hebben een manier gevonden om de minieme krachten te meten die worden veroorzaakt door pericyten, een van de meest ongrijpbare celtypes in het lichaam, die deel uitmaken van haarvaten. Zulk onderzoek zou op den duur kunnen leiden tot behandelingen voor aandoeningen als ischemie.

Geef organismen zoals planten en dieren de vrijheid om zich te verplaatsen, op elkaar te reageren en in hun levensbehoeften te voorzien. Dan zullen ze vanzelf floreren, stelt hoogleraar Geert de Snoo. Onze bemoeienis werkt herstel alleen maar tegen.

Natuurkundige Ana Achúcarro is programmaleider van onderzoeksproject 'Observing the big bang: the quantum universe and its imprint on the sky’, één van de zes projecten waarin Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) in totaal 12 miljoen euro investeert. De Nederlandse natuurkunde blinkt…

Theoretisch natuurkundige Luca Giomi ontvangt een ERC Consolidator grant van 2 miljoen euro, waarmee hij vloeiende cellen gaat onderzoeken.

De financiële sector, productieprocessen en voedselketens. Niet bepaald onderwerpen waar de gemiddelde natuurkundige zich mee bezighoudt, maar wel voor nieuwe hoogleraar Diego Garlaschelli. De rode draad? Complexe netwerken.

‘Door nieuwe technieken voor DNA-analyse op molecuulniveau slim te combineren, kunnen we doorbraken realiseren in onderzoek naar bijvoorbeeld dementie’, voorspelt hoogleraar John van Noort. Hij slaat de handen ineen met vier vooraanstaande biofysica-onderzoeksgroepen en schreef een review in Science…

Robert Ietswaart doet bij de befaamde Harvard Medical School in Boston onderzoek naar humane genregulatie. Hij ontwikkelde een machine learning-algoritme om beter te kunnen voorspellen of een kandidaatmedicijn bijwerkingen kan gaan vertonen. Ietswaart studeerde wiskunde en natuurkunde in Leiden, en…

Al bijna een maand zitten we in een intelligente lockdown, wat het experimenteel onderzoek behoorlijk lastig, zo niet onmogelijk maakt. Toch gaat het werk door, vertellen vijf natuurkundigen.