Politics Without Politicians: The Case for Citizen Rule
- Hélène Landemore
- Datum
- maandag 22 juni 2026
- Tijd
- Bezoekadres
-
Universiteitscampus Spui
Spui 5
2511 BL Den Haag - Zaal
- 3b.38
In deze lezing zal Hélène Landemore betogen dat willekeurige selectie van gewone burgers – ook wel burgerlotingen of sortition genoemd – verkiezingen zou moeten vervangen als manier om de democratische idealen van vrijheid, gelijkheid en broederschap in parlementaire vergaderingen te verwezenlijken. Dit democratische argument komt bovenop de instrumentele voordelen van sortition, zoals het terugdringen van politieke corruptie en het beter benutten van collectieve wijsheid.
Het democratische argument kent verschillende varianten. Een eerste variant combineert de idealen van de democratie van het oude Athene, waar loting een centrale plaats innam in het politieke leven, met een Tocquevilliaanse visie op jury’s, opgevat als “vormen van volkssoevereiniteit”, waarin gewone burgers daadwerkelijk gezag uitoefenen en daardoor politiek oordeelsvermogen en een gedeeld gevoel van verantwoordelijkheid ontwikkelen. Een tweede variant richt zich op gelijkheid: zij stelt dat sortition, in tegenstelling tot verkiezingen, de kans om te besturen gelijkmatiger over de burgers verdeelt. Gelijkheid wordt daarbij niet gezien als symbolische inclusie, maar als een institutioneel kenmerk van politieke selectie.
Een derde variant van het democratische argument stelt dat electorale systemen de vorming van antagonistische identiteiten stimuleren, terwijl sortition de concurrentie van een nulsomspel vermindert en het vertrouwen, de wederzijdse erkenning en zelfs wat Landemore burgerliefde noemt bevordert onder burgers die anders politiek van elkaar vervreemd zouden blijven.
De lezing sluit af met een bespreking van bezwaren rond verantwoording, deskundigheid en continuïteit. Daarbij worden hybride institutionele ontwerpen voorgesteld die op loting gebaseerde organen combineren met gekozen of benoemde mechanismen, als een pragmatische overgang van bestaande democratische stelsels.
De lezing wordt georganiseerd als een samenwerking tussen de Faculteit Governance and Global Affairs en de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Leiden, in het kader van het nieuwe onderzoeksnetwerk Trust in Polarized Times.
Panelleden: Elise Rouméas (Groningen), Wim Voermans (Leiden), Matt Longo (Leiden)
Voorzitter: Andrei Poama (Leiden)