Leidse studenten bouwen aan betere mini-organen uit het lab
Met een zelfontworpen eiwit en een flinke dosis teamwork wil het Leidse iGEM-team bijdragen aan betere organoïden: kleine, kunstmatige organen die onderzoek naar medicijnen en ziekten kunnen verbeteren. In november presenteren de studenten hun project in Parijs.
‘Het is net alsof je een mini-start-up begint’, vertelt teamleider Isabelle. ‘Je kiest zelf een probleem en gebruikt synthetische biologie om het op te lossen.’ Dat is precies de opzet van iGEM, een internationale competitie waarin honderden studententeams met DNA en cellen werken aan oplossingen voor biologische en medische vraagstukken. Het Leidse team bestaat dit jaar uit tien studenten.
Mini-organen in een kweekschaaltje
Het Leidse project draait om organoïden: kleine, kunstmatige organen, gekweekt in het laboratorium. ‘Een mini-orgaan in een kweekschaaltje’, legt projectleider Joost uit. Onderzoekers gebruiken ze bijvoorbeeld om medicijnen te testen of ziektes beter te begrijpen. ‘Voor veel wetenschappers zijn organoïden de toekomst. Ze zijn klein, makkelijk aanpasbaar en je kunt er heel gericht mee werken.’
In de toekomst kunnen onderzoekers mogelijk organoïden maken met weefsel van een patiënt zelf, voor meer gepersonaliseerd onderzoek. Ook kunnen ze bijdragen aan het verminderen van dierproeven.
Organen uit de 3D-printer
Maar er is nog wel een belangrijke uitdaging: in tegenstelling tot echte organen hebben organoïden nog geen goed ontwikkeld vatenstelsel. Daardoor krijgen cellen aan de binnenkant vaak onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen om te groeien. ‘Zonder bloedvaten sterft het binnenste deel van zo’n mini-orgaan vaak af’, vertelt Joost.
Een mogelijke oplossing is 3D-bioprinting: 3D-printen, maar dan met biologisch materiaal. Maar juist het printen van piepkleine bloedvaten blijft lastig. Daarom ontwerpen de Leidse studenten een eiwit, geïnspireerd op het natuurlijke eiwit collageen, dat cellen in organoïden helpt om zelf bloedvaten te vormen.
‘We hebben gekeken hoe ons eigen lichaam dit oplost en proberen dat na te bootsen’, vertelt Joost. Het eiwit biedt een soort structuur waaraan cellen zich kunnen hechten, zodat er een netwerk van vaatjes kan ontstaan.
Leren door het te doen
iGEM draait niet alleen om experimenten in het lab, maar ook om alles wat nodig is om een wetenschappelijk idee werkelijkheid te maken. Iedereen binnen het team heeft zijn eigen rol. De studenten houden zich bezig met protocollen, communicatie, fondsenwerving hun eigen Wiki -pagina. Joost: ‘Onze Wiki-bouwer moest helemaal vanaf nul leren coderen om onze wiki te bouwen. We leren het door het gewoon te doen.’
Juist dat maakt iGEM zo bijzonder. ‘We bouwen samen echt iets op. Het is heel leuk om dat te zien groeien.’ zegt een van de studenten. ‘Dat geeft ook vertrouwen in jezelf.’
Volgend jaar meedoen aan iGEM?
Je hoeft geen biologie te studeren om mee te doen aan iGEM. Juist studenten met andere achtergronden kunnen bijdragen aan een project. Zo zijn kennis van programmeren, communicatie of bijvoorbeeld het maken van een website waardevol binnen een team. ‘Je hoeft niet alles al te kunnen. We zijn allemaal nieuwe dingen aan het leren en helpen elkaar onderweg,’ vertelt een teamlid.
Houd iGEM's social media in de gaten om te zien wanneer je je kunt aanmelden. Of neem contact op per mail.
Op weg naar Parijs
Leiden heeft een sterke traditie binnen iGEM. In 2020 won het Leidse team de hoofdprijs en groeide daarna door tot een succesvolle startup. ‘Het zijn grote schoenen om te vullen, maar het helpt ook’, zegt Isabelle. ‘Mensen kennen Leiden en willen graag samenwerken. En we krijgen veel hulp van oud-iGEM’ers.’
In november reizen de studenten af naar Parijs voor de Big Jamboree: de grote finale. Tot die tijd werken ze verder in het lab, maar ook daarbuiten. Om het onderzoek en de reis naar Parijs mogelijk te maken, is het team bovendien een crowdfunding gestart.
‘Een prijs winnen zou natuurlijk geweldig zijn, maar een succesvolle editie betekent voor ons vooral dat we trots zijn op wat we hebben bereikt en geleerd,’ aldus Isabelle. Maar één ding staat nu al vast: het team heeft in een paar maanden tijd iets opgebouwd dat veel verder gaat dan een standaard studieproject.
Het iGEM Leiden-team 2026 - VESSL
- Isabelle Bult – Teamleider; masterstudent Evolutionaire Biologie
- Joost van Wijngaarden – Projectmanager; bachelorstudent Biologie
- Emilija Keževičiūtė – Manager Modellering; masterstudent Moleculaire Genetica en Biotechnologie
- Joïne Wener – Manager Wet Lab en Veiligheid; bachelorstudent Biologie
- Seren Keserci – Manager Wiki en Design; masterstudent Moleculaire Genetica en Biotechnologie
- Clementine Vaglienti – Manager Wiki-programmering; masterstudent Moleculaire, Cellulaire en Organismale Biologie
- Gijs Arnold – Manager Human Practices; bachelorstudent Biomedische Wetenschappen
- Sarvin Rezvanibafroyeh – Manager Communicatie en PR; masterstudent Biomedische Wetenschappen
- Eleni Becker – Manager Ondernemerschap; masterstudent Moleculaire Genetica en Biotechnologie
- Camilla Vavassori – Financieel Manager; masterstudent Moleculaire Genetica en Biotechnologie