Ongelijke academische vrijheid: expertise vrouwen eerder in twijfel getrokken
‘Je bent geen echte wetenschapper.’ Historicus Nadia Bouras kreeg dit meerdere keren te horen. Het illustreert dat de expertise van vrouwen, vooral van kleur, niet altijd serieus wordt genomen. Tijdens de Annie Romein-Verschoorlezing op 6 maart pleit Bouras voor academische vrijheid voor iedereen.
Academische vrijheid lijkt een vanzelfsprekend goed, maar in werkelijkheid is ze ongelijk verdeeld. Als vrouwelijke wetenschapper met een Marokkaanse achtergrond en een uitgesproken mening weet Nadia Bouras dat maar al te goed. ‘Wie denk je wel niet dat je bent?’ ‘Jij kunt toch niet onze kinderen doceren.’ ‘Ga terug naar je eigen land.’ Dit soort opmerkingen krijgt ze te horen als ze zich mengt in het publieke debat over inclusie, ongelijkheid of de Marokkaanse migratiegeschiedenis, haar expertise. ‘De opmerkingen gaan vaak niet over de inhoud, maar over wie ik ben.’
Bouras is lang niet de enige die hiermee geconfronteerd wordt. ‘Ik denk dat vrouwen vaker te maken hebben met ondermijning van hun kennis dan mannen. Als zij spreken en mensen zijn het niet met ze eens gaat het over andere zaken dan wat de vrouw zegt. Zoals over hun uiterlijk. En bij vrouwen van kleur komt daar nog eens racisme bovenop.’
Vrijheid om vak uit te oefenen
Het vervelendste vindt Bouras het als mensen klachten sturen naar de rector, haar leidinggevende of de wetenschappelijk directeur van het instituut waar ze werkt. Sommigen vragen of de universiteit Bouras kan ontslaan, gewoon omdat ze het niet met haar eens zijn. ‘Dit gebeurt al sinds ik in 2006 begon te werken aan de universiteit. In de eerste plaats raakt dit mijn werkplezier, maar het raakt ook de vrijheid om mijn vak uit te oefenen. Gelukkig krijg ik veel steun, ook vanuit de universiteit.’
Collectieve verantwoordelijkheid
Tijdens de Annie Romein-Verschoorlezing vertelt Bouras over academische vrijheid vanuit het perspectief van een eerstegeneratie-wetenschapper en vrouw van kleur aan een Nederlandse universiteit. De lezing wordt elk jaar op of rond Internationale Vrouwendag gehouden en is vernoemd naar de gelijknamige publiciste en schrijfster die zich jarenlang inzette voor vrouwenemancipatie.
Bouras zal in haar lezing betogen dat academische vrijheid niet alleen een individueel recht is, maar een collectieve verantwoordelijkheid. ‘Ik pleit ervoor dat de universiteit ruimte biedt aan een veelheid aan perspectieven en soorten wetenschappers die deelnemen aan het academisch debat. Alleen dan blijft de academische vrijheid levend, ze is nooit af. We moeten met elkaar in gesprek blijven gaan. Het is een verantwoordelijkheid van ons allemaal dat de universiteit geen gesloten bolwerk is, maar een plek voor iedereen.’
Toekomst
Bouras houdt van haar werk en blijft daarom doorgaan ondanks de nare opmerkingen. Het voelt voor haar ook alsof ze werk te verzetten heeft. ‘Het is belangrijk dat mensen zoals ik op de universiteit rondlopen. Ik zie dat studenten er erkenning door krijgen en zichzelf herkennen. En ik zie ook dat de studentenpopulatie verandert. Ik heb er vertrouwen in dat de academische vrijheid er voor iedereen komt.’
Aanmelden
De Annie Romein-Verschoorlezing is op 6 maart van 19.30 - 22.00 uur in het Academiegebouw in Leiden. Iedereen is van harte welkom om de lezing bij te wonen.
Meld je aan