Alexander Vahrmeijer, hoogleraar heelkunde in het bijzonder Moleculair Geleide Precisiechirurgie, vertelt vrijdag in zijn oratie hoe licht, fluorescentie en slimme technologie zorgen voor veiliger opereren en minder complicaties.

Facilitair

Vissenpopulaties in meren en rivieren zijn de afgelopen decennia afgenomen. Dat is waarschijnlijk het gevolg van licht- en geluidsverontreiniging. Met de Horizon Europe-beurs kan ecoloog Hans Slabbekoorn dit onderzoeken en de situatie voor migrerende vissen verbeteren. Daarvoor komt er een zeven meter…

Misselijkheid, zenuwpijn en haaruitval: een greep uit de nare bijwerkingen van chemotherapie. Het kan ook anders, liet biochemicus Liyan Zhang zien. Samen met onder meer Leidse biologen deed ze onderzoek naar een medicijn dat alleen actief is in combinatie met licht. Zhang promoveert op 4 juli.

Het percentage vrouwelijke hoogleraren aan de Universiteit Leiden is licht gestegen naar 32,0%. Dat blijkt uit de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2024 van het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH). De Universiteit Leiden zit daarmee boven het landelijke gemiddelde van 28,7%.

Tijdens de bijeenkomst op 26 februari van de toekomstige gebruikers van het Aleida Nijland presenteerde ontwerpbureau Studio Linse het interieurontwerp. Het ontwerp is ontwikkeld op basis van eerdere input van gebruikers en richt zich op functionaliteit, comfort en een toekomstbestendige werkomgeving.…

'Wat als we één avond alle lichten uitdoen. Dat idee dook af en toe in mijn hoofd op. En op een dag vertelde ik het aan een taxichauffeur, en hij zei: "Oh,je bedoelt: lichten uit, sterren aan!" Dat is natuurlijk niet helemaal waar, want de sterren staan altijd aan, maar zijn uitspraak vatte het idee…

Pakketjes van DNA-strengen met daarin zilver, slechts twee of drie nanometer groot. Leidse natuurkundigen Donny de Bruin en Dirk Bouwmeester maken deze pakketjes, die uit zichzelf levende cellen in gaan. Met licht activeren ze vervolgens het zilver waardoor de cellen kapotgaan. En dat kan weer helpen…

De Wetenschappelijke Klimaatraad benadrukt in een eerste advies aan het demissionaire kabinet dat vertraging van klimaatbeleid moet worden voorkomen. Jan Willem Erisman, voorzitter van de raad en Leids hoogleraar, lichtte de brief toe bij de NOS.

Leidse onderzoekers hebben een verrassende manier ontdekt om piepkleine druppeltjes van moleculen in levende organismen te vormen en te sturen. Het onderzoek opent deuren naar slimme biomaterialen, gerichte medicijnafgifte en misschien zelfs nieuwe inzichten over hoe het leven op aarde ooit begon.

Ecoloog Sebastiaan Grosscurt werd na zijn studie een succesvol natuurjournalist. Toch besloot hij zich op de wetenschap te storten. Dit jaar begon hij aan zijn PhD-onderzoek naar het stapeleffect van licht- en geluidsvervuiling op het gedrag van dieren.

Een internationaal team sterrenkundigen onder leiding van Violeta Gámez Rosas (Universiteit Leiden) heeft een superzwaar zwart gat waargenomen dat verscholen is in een ring van stof. Deze ontdekking past bij het idee dat de zogeheten actieve centra van sterrenstelsels veel meer op elkaar lijken dan…

Filmvertoning & paneldiscussie

Petr Steindl werkt aan quantumstippen in optische microholtes voor zijn phd onderzoek. Hij manipuleert enkele fotonen om complexe lichtstructuren te bouwen. Toepassingen zijn veilige quantumcommunicatie en de poorten in een quantumcomputer.

Voor het eerst heeft een internationale groep astronomen de hittegloed van een botsing van twee ijzige reuzenplaneten kunnen waarnemen. Ook zagen ze hoe de door de botsing ontstane stofwolk enkele jaren later voor de moederster langs trok. Onder leiding van de Leidse astronoom Matthew Kenworthy hielden…

De rekenprestaties van leerlingen uit groep 8 zijn de afgelopen jaren licht gestegen. Dat laten de resultaten van Peil.rekenen-wiskunde zien, een grootschalig onderzoek dat Kohnstamm Instituut, Cito, Universiteit Leiden en KPC Groep in 2019 in opdracht van de Inspectie van het Onderwijs hebben uitgevoerd.…

Hoe geef jij onderwijs? Elke docent heeft een eigen stijl, en vaak ook een arsenaal aan handigheidjes, geleerde lessen en inzichten. In elke Onderwijs Nieuwsbrief deelt een docent een tip. Lees mee!

Cornald Maas kon in Leiden ‘pionieren’. De als neerlandicus afgestudeerde presentator, programma¬maker en publicist combineerde een actief studentenleven met hard studeren.

Met de James Webb-ruimtetelescoop heeft een internationaal team van onderzoekers, waaronder Leidse hoogleraar Moleculaire Astrofysica Ewine van Dishoeck, een palet aan koolwaterstoffen ontdekt in een planeetvormende schijf rond een jonge, lichte ster. De resultaten bevestigen dat schijven rond heel…

Twee getalenteerde, recent gepromoveerde Leidse wetenschappers ontvangen een Rubicon-beurs van NWO. De beurs geeft hen de kans om tijdelijk te werken bij een buitenlands instituut dat de beste omgeving biedt voor hun onderzoek.

Op 16 juni opende de Universiteit Leiden de MIGRADROME: een unieke kunstmatige rivier van zeven meter lang. Onderzoekers testen er hoe licht en geluid trekvissen beïnvloeden. ‘We bootsen de echte rivier na, maar dan onder volledig gecontroleerde omstandigheden.’

Een wereldberoemd lichtexperiment uit 1801, nu voor het eerst uitgevoerd met geluid. Het onderzoek van Leidse natuurkundigen leverde nieuwe kennis op, die onder andere toegepast kan worden in 5G-apparatuur en het onderzoeksgebied quantum-akoestiek.

Mensen met een licht verstandelijke beperking ervaren vaker eenzaamheid dan anderen. In een nieuw NWA-project gaat universitair docent sociale geschiedenis Paul van Trigt met en voor hen op zoek naar een geschikte aanpak.

Nieuw archeologisch onderzoek laat zien: mannen met zwaarden blijken ineens vrouwen te zijn, en omgekeerd. Betekenen zulke ontdekkingen dan ook dat de rolverdeling vroeger anders was? Onder meer Leidse archeoloog Luc Amkreutz duidt dit nieuwe onderzoek in een artikel in de Volkskrant.

Een graf in Nieuwegein van ruim zesduizend jaar oud geeft nieuwe inzichten over de aanwezigheid van jagers-verzamelaars in het neolithicum, zo’n duizend jaar nadat de eerste boeren zich in Nederland vestigden. Leidse archeoloog Quentin Bourgeois, betrokken bij het onderzoek, legt in een interview uit…

Onderzoek om te experimenteren met bacteriën die groeien zoals planten heeft een NWO ENW-XS beurs ontvangen. De bacteriën gebruiken enkel licht en carbondioxide voor hun ontwikkeling, en zijn specifiek voor het gebruik in de biotechnologie. Tijn Delzenne en begeleider Dennis Claessen krijgen 50.000…

Promotie

Lezing

Universitair docent Ben Haring noemt de vondst van de tombe van farao Thoetmosis II een ‘nieuw puzzelstukje in de geschiedenis’. Hoewel het graf zwaar beschadigd is door een overstroming, geven inscripties en decoraties cruciale inzichten in de begrafenisrituelen van het Nieuwe Rijk.

Onderzoekers van de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen werken elke dag aan fundamentele vragen over de wereld om ons heen en aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Hiervoor ontvangen zij subsidies, prijzen of andere onderscheidingen. Wij zetten hen in de schijnwerpers.

Studenten Urban Studies hebben de afgelopen maanden meegedacht over de realisatie van de Humanities Campus. Om hun kennis in de praktijk te testen, gaven de stedenspecialisten in de dop onder meer advies over de warmte-koudeopslag en het nieuwe centrale gebouw van de campus.

Op 25 september viert Leiden de nacht met het evenement Seeing Stars. Wat maakt de stedelijke nacht zo bijzonder? We vroegen het universitair docent Sara Brandellero, die onderzoek doet naar steden, nacht en migratie.

In de hoop iets te leren over het menselijke brein, maken Leidse onderzoekers een opstelling om enkele fotonen, lichtdeeltjes, in iemands oog te schieten. ‘Het oog is een doorgang naar de hersenen.’

Met vurige pamfletten en zelfs een staatsgreep streed de Leidse patriot Pieter Vreede (1750–1837) voor meer volksinvloed. In zijn proefschrift laat historicus Dirk Alkemade zien hoe deze idealistische pionier met radicale middelen de Nederlandse democratie hielp vormgeven.

Van een Limburgse kostschool voor hoogadellijke meisjes tot de gedwongen afstand van onwettige kinderen: de nieuwe podcast ‘Open Geesten’ van de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden gaat in op de vaak vergeten positie van vrouwen in de geschiedenis. In de driedelige reeks vertellen…

We praten bij met Annette Righolt, coordinator Honours College, over een subsidie, een nieuw vak en de start van het nieuwe jaar.

Kunst en vrije tijd, Kunst en vrije tijd

Kosmologen kunnen steeds nauwkeuriger meten hoe het universum uitdijt en verandert. De uitkomsten daarvan zijn onverwacht en zorgen voor scheurtjes in het beeld dat we hebben van het universum. Tijdens de ESOF-sessie The Dark Side of Our Mysterious Universe vertellen kosmologen, astronomen en filosofen…

Op 22 april verdedigde Lasse van den Dikkenberg zijn proefschrift: Living with Flint. Hij onderzocht hiervoor vuursteenvondsten uit de Rijn-Maasdelta. Deze vondsten horen bij de Vlaardingencultuur die hier van 3400-2500 v. Chr. Voorkwam. Hieruit bleek dat Import een grotere rol speelde in het Neolithicum…

De schedel doorboren met een ijspriem, onverdoofd shocks toedienen of bloedzuigers in de baarmoeder aanbrengen: geen middeleeuwse martelmethoden, maar therapieën uit de geneeskunde. Willem van der Does schreef er een boek over. ‘Artsen voerden zo'n behandeling met de beste bedoelingen uit.’

Facilitair

Na vele jaren voorbereiding heeft CERN een baanbrekend nieuw experiment goedgekeurd: de Search for Hidden Particles (SHiP). Alexey Boyarsky was er vanaf het begin bij betrokken. ‘We weten dat er natuurkunde ontbreekt en die willen we vinden.’

Oratie

Isabelle Duyvesteyn wordt de nieuwe opleidingsvoorzitter van International Studies. Per 1 september staat de hoogleraar aan het roer van de grootste opleiding van de Faculteit Geesteswetenschappen.