Leren over vakgrenzen heen: misvattingen rond anticonceptie ontkrachten
Een video die iets als feit presenteert, wat onwaar blijkt. Ben jij het al tegengekomen op sociale media? Studenten van verschillende Leidse bachelorstudies doken in de wereld achter die misinformatie. Ze onderzochten hoe je met de kracht van samenwerking de waarheid sterker maakt dan de fabel.
De originele versie van dit artikel is gepubliceerd op de website van het LUMC.
Er bestaan veel misvattingen over hormoongebruik en anticonceptie bij vrouwen. Huisarts Jacomine Hogewind vertelt: ‘Opvallend is dat deze ideeën vaak niet volledig onjuist zijn, maar meestal voortkomen uit misinterpretaties of uit de context gehaalde data. Wat de misvattingen gemeen hebben, is dat ze vaak angst of hoop oproepen. Ze bieden een duidelijke, simpele verklaring of oplossing. Dat terwijl de werkelijkheid juist veel complexer en genuanceerder is. En voor iedere patiënt anders.’
'Wat de misvattingen gemeen hebben, is dat ze vaak angst of hoop oproepen'
In de spreekkamer heeft dit merkbare gevolgen, vervolgt Hogewind. ‘Patiënten komen met vragen die al gekleurd zijn door wat zij online hebben gezien of gelezen. Soms uit zich dat in zorgen of wantrouwen. Of in uitgesproken verwachtingen over wat hormonen wel of niet doen. Dit maakt dat gesprekken niet alleen gaan over medische feiten, maar ook over het toelichten en nuanceren van informatie.’
‘Als arts is het belangrijk om de angsten en zorgen te bespreken en ze in de juiste context te plaatsen. Samen met de patiënt kun je dan kijken hoe deze informatie van toepassing is op een specifieke situatie. Het gaat niet alleen om het corrigeren van misvattingen, maar vooral om het begeleiden van interpretatie. Zo kan er een weloverwogen en persoonlijke keuze gemaakt worden.’
Misvattingen rond de anticonceptiepil
Binnen het Honours College-vak Over Feiten en Fabels gingen studenten van verschillende studies aan de slag met misvattingen rond de anticonceptiepil. Astrid van Hylckama Vlieg, epidemioloog en coördinator van het vak: ‘Studenten hebben in tweetallen een mogelijke misvatting rond het gebruik van de anticonceptiepil bestudeerd. Daarbij leerden zij hoe je gezondheidscommunicatie onderzoekt. Onder andere door te analyseren waarom een misvatting wordt geloofd en welk wetenschappelijk bewijs ervoor of ertegen bestaat.’
'Hoe je effectief communiceert: niet door feiten harder te roepen, maar door werkelijk in te gaan op wat mensen denken en voelen'
Susana Valdez, onderzoeker en docent gezondheidszorgcommunicatie bij het Leiden University Center for Linguistics: ‘We hebben studenten geleerd misvattingen als onderzoeksobjecten te zien. Waar verschijnen ze? Wie spreekt erover? In welke context? Welke taal gebruiken ze? Deze vragen helpen verklaren waarom ze zo volhardend zijn. En daaruit ontstaat inzicht in hoe je effectief communiceert: niet door feiten harder te roepen, maar door werkelijk in te gaan op wat mensen denken en voelen.’
‘Tijdens lezingen kregen de studenten handvatten over de werking van de anticonceptiepil, kloppende communicatie en het beoordelen van wetenschappelijk bewijs,’ vertelt Van Hylckama Vlieg verder. Daarnaast ontwikkelden ze op onderzoek gebaseerde acties (product of prototype) om de doelgroep beter te informeren. Ook schreven ze een onderzoeksrapport en een zelfreflectie over hun leerproces.’
Enthousiasme
De studenten waren over het algemeen erg enthousiast over het vak. Van Hylckama Vlieg: ‘Vooral het vakoverstijgende karakter maakte het een mooi vak voor een brede groep aan studenten. Ook de docenten hadden verschillende achtergronden. De combinatie van een docent van linguistics (bestuderen van taal), klinische epidemiologie (bestuderen van de verspreiding, oorzaken en gevolgen van ziekten), een gynaecoloog en een huisarts was erg goed en we hebben met veel plezier samengewerkt.’
'De realiteit is complex. Hormonen, anticonceptie, gezondheid, het is zelden simpel'
De docenten hopen dat ze met dit vak studenten aan het denken hebben gezet en vooral handvatten hebben gegeven voor effectieve communicatie. Van Hylckama Vlieg: ‘Daarnaast hopen we dat de studenten kritisch kijken naar informatie en zelf hun mening vormen op basis van betrouwbare wetenschappelijke informatie.’
Valdez: ‘Als ik één ding mag zeggen, is het dit: de realiteit is complex. Hormonen, anticonceptie, gezondheid, het is zelden simpel. Het is gemakkelijk om dat te vereenvoudigen, en daarom gebeurt het ook zo vaak in misinformatie. Studenten hebben geleerd dat goede communicatie niet betekent alles te versimpelen, maar juist: hoe vertel je nuance op een manier die mensen begrijpen en waarderen? Dat is de kunst.’
Samenwerken over vakgrenzen heen
In de nieuw ontwikkelde vakken die het LUMC binnen het Honours College van Universiteit Leiden aanbiedt, werken studenten met verschillende achtergronden samen. Marion Verduijn, Honourscoördinator in het LUMC vertelt: ‘Veel gezondheidsvraagstukken kunnen gewoonweg alleen vanuit een interprofessionele benadering goed worden opgelost. Dat willen we studenten die extra uitdaging zoeken binnen het Honoursonderwijs al vroeg laten zien en ervaren.’
Dat was bij deze opdracht gelukt. ‘Met een diverse studentengroep (met onder andere studenten Geneeskunde, Biofarmaceutische Wetenschappen, Psychologie, en Pedagogische Wetenschappen) op een thema dat velen van hen ook persoonlijk raakt, was de waaier van vragen die studenten stelden in de bijeenkomsten van dit Honoursvak breed en soms verrassend.’
‘Het projectwerk in studentenduo’s daagde hen uit om de taken onderling te verdelen naar hun expertise en interesse, en dat samen te integreren in het eindproduct,’ vertelt Verduijn verder. ‘Zo hebben studenten ervaren dat je niet zelf op alle relevante deelonderwerpen kennis hoeft te hebben, en dat verantwoordelijkheid nemen voor je inbreng én vertrouwen in de ander essentieel zijn. Als dat geen belangrijke lessen voor hun (professionele) toekomst zijn!’
Benieuwd naar het Honours College? Meld je aan voor 30 juni 2026!
Zit je in je eerste bachelorjaar en ben je op zoek naar een extra uitdaging? Misschien is het Honours College iets voor jou!
Het Honours College is een honoursprogramma van 20 EC bovenop je bachelor. Met het Honours College krijg je extra kansen om je talenten te ontwikkelen en te ontdekken wat jij kunt bijdragen. Zo verrijk je je studietijd én oriënteer je je op je toekomstige loopbaan.
- Leer samenwerken over de grenzen van vakgebieden heen.
- Volg je nieuwsgierigheid met keuze uit een gevarieerd vakaanbod.
- Oefen met creatieve vaardigheden en toetsmethodes.
- Ontdek wat je leuk vindt, waar je goed in bent en wat bij je past.
- Bouw vriendschappen op met studenten van andere faculteiten.
- Krijg je honoursvakken vermeld op je diplomasupplement en ontvang een certificaat.
Lees meer over het Honours College en meld je aan voor 30 juni 21:30 uur! Het vak