‘Niet alles wat technisch mogelijk is, is automatisch ook wenselijk’
In een wereld waarin medische vooruitgang snel gaat, pleit hoogleraar Obstetrie en Gynaecologie Ben Cohlen ervoor dat dit altijd hand in hand moet gaan met ethische reflectie en zorgvuldige besluitvorming. Want achter die techniek schuilt hoop, onzekerheid en soms verdriet.
Wat is de kernboodschap van jouw oratie?
‘De kern van mijn oratie is: niet alles wat technisch mogelijk is, is automatisch ook wenselijk. En niet alles wat internationaal beschikbaar is, moet ingezet worden bij elke individuele patiënt. We kunnen steeds meer, dat is indrukwekkend, maar dat roept ook medisch-ethische vragen op. Wie bepaalt de grens van ons handelen op het niveau van de samenleving, maar ook in de spreekkamer? Mijn boodschap is dat medische vooruitgang belangrijk is en dat ethiek hierbij niet de rem is, maar juist het stuur. Technische vooruitgang en ethische afweging moeten hand in hand blijven gaan. Tijdens mijn oratie gebruik ik ontwikkelingen binnen de voortplantingsgeneeskunde als voorbeelden.’
Wat zijn enkele belangrijke onderzoekslijnen waar jij en je team je mee bezighouden?
‘We hebben met de afdeling Obstetrie en Gynaecologie vier onderzoeksthema’s vastgesteld, allen binnen de levenscyclus van de vrouw. Ons motto is: Gezond zwanger (worden), gezond ouder (zijn). Door onderzoek te concentreren rondom deze vier thema’s, kunnen we de focus aanbrengen en elkaar meer ondersteunen. Het eerste thema is peri-conceptie met bijvoorbeeld onderzoek naar het kweken van eicellen in het laboratorium uit ingevroren eierstokweefsel. Of onderzoek rondom de problematiek van herhaalde miskraam. Het tweede thema is de gezonde en zieke foetus met onderzoek vanuit de foetale therapie. Het derde thema richt zich op de gezonde en zieke zwangere. Denk aan onderzoeken op het gebied van vroege detectie van zwangerschapsvergiftiging. Het vierde gaat over gezond ouder (zijn), bijvoorbeeld genezen van gynaecologische kanker.’
Welke rol spelen onderwijs en zorg in jouw visie op dit vakgebied?
‘Onderwijs en zorg zijn voor mij net zo belangrijk als onderzoek. Goede zorg begint bij goed luisteren, duidelijke uitleg en samen beslissen met patiënten. In een vakgebied waarin techniek snel verandert, moeten artsen niet alleen weten wat kan, maar ook leren nadenken over wat wenselijk is. Onderwijs helpt jonge artsen om medische kennis te combineren met verantwoordelijkheid, empathie en ethisch besef. Want wie later werkt aan de grenzen van leven, moet ook leren omgaan met de grenzen van het kunnen.’
Wat is iets in de afgelopen jaren dat je écht is bijgebleven?
‘Wat mij het meest is bijgebleven, is hoe snel de techniek zich ontwikkelt. Dat is indrukwekkend, maar maakt keuzes ook ingewikkelder. Wat mij daarbij raakt, is dat achter al die techniek altijd mensen staan: patiënten met hoop, onzekerheid en soms verdriet. Juist daardoor besef ik steeds opnieuw dat vooruitgang niet alleen technisch mogelijk moet zijn, maar ook zorgvuldig en verantwoord. En natuurlijk valt ook de toegenomen aandacht voor vrouwspecifieke aandoeningen (VSA) op.’
Wat kunnen patiënten en de maatschappij merken van jouw werk?
‘Ons werk moet leiden tot veiligere behandelingen, betere informatie en meer aandacht voor de individuele hulpvraag van de patiënt. De arts ontwikkelt zich steeds meer van beslisser die weet wat goed is voor de patiënt naar een deskundige coach die patiënten begeleid in het nemen van lastige keuzes. Uiteindelijk willen we als Obstetrie en Gynaecologie bijdragen aan zorg die niet alleen slimmer wordt, maar ook zorgvuldig, passend en verantwoord blijft.’
Als we mogen dromen, waar hoop je dat het vakgebied over 10 à 15 jaar staat?
‘Persoonlijk geniet ik tegen die tijd hopelijk van een mooi pensioen. Ik hoop ook dat we als samenleving wijs blijven omgaan met nieuwe ontwikkelingen. Omdat de budgetten voor de zorg de komende jaren minder hard zullen groeien, zullen we keuzes moeten maken. Daarbij hoop ik dat we duidelijk kunnen maken dat niet alles wat kan, ook moet. Mijn droom is een vakgebied dat innovatief is, maar tegelijk bescheiden genoeg blijft om steeds opnieuw te vragen: waar ligt de grens?’
De oratie van Ben Cohlen ‘Over de Grens’ vindt op 19 juni plaats van 16.00 tot 17.00 uur en is live te volgen via de livestream op de website van de Universiteit Leiden.