Op deze dag leer je alles over het lerende brein: ‘Je brein is geen geheugenstick die vol kan zitten’
Je eerste woordjes leren, de hellingproef oefenen tijdens rijles of dat nieuwe TikTok-recept uitproberen: leren doen we ons hele leven lang. Maar hoe werkt leren? En hoe leer je effectief? Tijdens de LIBC Publieksdag leer je het in elf mini-colleges.
Best gek, zegt neuropsycholoog Judith Schomaker, dat we ons hele leven nieuwe dingen leren, maar dat niemand ons leert hoe we dat het beste doen. ‘Dat is geen schoolvak, terwijl je er je hele leven profijt van hebt als je weet hoe je effectief en sneller leert.’ Daarom staat de nieuwe editie van de LIBC Publieksdag, na eerdere drukbezochte middagen over psychedelica en stress, nu in het teken van het lerende brein.
Het lerende brein: plastic fantastisch!
Tijdens de LIBC Publieksdag op vrijdag 6 november 2026 in de Stadsgehoorzaal vertellen elf wetenschappers uit onder anderen de psychologie en neurowetenschap in korte colleges alles over het lerende brein. Zo leer je hoe hersencellen zich een lang blijven aanpassen, hoe nieuwsgierigheid van baby’s ervoor zorgt dat ze razendsnel leren en waarom sommige mensen, na moeilijke ervaringen, toch verder kunnen groeien. In de pauzes kun je demo’s bezoeken en leerzame spelletjes doen, aan het einde van de lezingen is er ruimte voor vragen. Bekijk hier het programma en koop hier je kaartje.
Jong geleerd?
‘Een belangrijke mythe over leren,’ zegt hoogleraar taalverwerving Claartje Levelt, ‘is dat sommige mensen niet kunnen leren. Ook mensen die op school niet goed presteren hebben op allerlei andere vlakken wél kennis opgedaan. We moeten dus verschillende soorten “leren” onderscheiden.’ En ja, misschien is het deels zo dat leren van bijvoorbeeld taal moeilijker gaat naarmate je ouder wordt, maar dat heeft ook een nuttige functie. Levelt: ‘Zo worden de dingen die je al hebt geleerd, niet zo makkelijk overschreven door nieuwe informatie.’
Geen geheugenstick
Bovendien is niet alles makkelijker geleerd als je jonger bent, voegt Schomaker toe: ‘Grammatica is moeilijker te leren als je ouder bent, maar volwassenen kunnen juist makkelijker nieuwe woorden toevoegen aan hun woordenschat. Je kunt een leven lang nieuwe dingen blijven leren. Het brein is geen geheugenstick die vol kan zitten; ook al ben je 95, dan nog steeds kun je een nieuwe naam of nieuw gezicht leren kennen of een nieuw stuk muziek instuderen.’
Hoe vogels liedjes leren
Iedereen kan dan leren, maar voor iedereen werkt leren anders, benadrukt Sita ter Haar, die als onderzoeker bij Pedagogische Wetenschappen gespecialiseerd is in gedrags-, en breinontwikkeling. ‘Sommige mensen leren beter door middel van voorbeelden, terwijl andere weer liever via regels te leren. Er is niet één beste methode.’ Een voorbeeld: ‘Sommige vogels leren een lied als geheel maar dan eerst slordig, terwijl andere vogels meer stap voor stap leren en, eerst de stapjes finetunen. Kraaien leren meer door middel van regels, terwijl makaken meer een volgorde leren.’
Leren met succes
Wel zijn er tips die voor veel mensen helpen. Bijvoorbeeld door nieuwe kennis te linken aan informatie die je al weet. ‘Als je iets leert wat te abstract voor je is en buiten je algemene kennis ligt, is het moeilijk dat te onthouden,’ zegt Judith Schomaker. ‘Bedenk daarom paralellen met iets wat je al wel snapt.’ Vergelijkingen en metaforen werken hierin goed. Ook herhalen van informatie werkt, maar niet door nodeloos woordjes te stampen tot je erbij neervalt. ‘Misschien onthoud je de informatie wel even, maar er vindt geen blijvende verandering in je hersenen plaats,’ zegt Claartje Levelt. Daarom werkt het beter om ruimte te laten tussen leermomenten.
Aandacht erbij
Gelukkig genoeg ruimte voor je brein om alle kennis op de Publieksdag op je in te laten werken. Zo kun je tijdens de pauzes demo’s bezoeken en actief met de kennis aan de slag gaan. ‘Door ervaring leer je snel en kun je de stof goed onthouden,’ zegt Schomaker. Ook is er tijdens de lezingen ruimte voor vragen, waarbij je de kennis kunt koppelen aan dat wat je al weet. ‘Ook zijn de lezingen kort,’ zegt Sita ter Haar. ‘Dat prikkelt je om je aandacht erbij te houden.’
Deze publieksdag wordt georganiseerd door het Leiden Institute for Brain and Cognition, een netwerk dat zich richt op het stimuleren van interdisciplinaire samenwerking op het gebied van hersenen en cognitie. Daarnaast maakt het LIBC zich sterk voor wetenschappelijke valorisatie en outreach.