Alle spotlights op quantum in Zuid-Holland
Drie dagen lang dompelden journalisten uit binnen- en buitenland zich onder in de wereld van de quantumtechnologie in Zuid-Holland. Na Rotterdam, Delft en Den Haag eindigde de tour vrijdag bij het Quantum Hub van de Universiteit Leiden.
Op initiatief van de provincie Zuid-Holland laten de vier steden zien hoe ze samen bepalend zijn op het gebied van quantum en hoe deze technologie wordt vertaald naar de praktijk. Dit gebeurt op tal van gebieden: beveiligde communicatie, kritieke infrastructuur, gezondheidszorg en energie en de verbinding tussen quantum en maatschappij. Doel is om zichtbaar te maken dat Zuid-Holland the place to be is als quantumregio.
‘Alle facetten van quantum zijn hier: fundamenteel, toegepast, experimenten en software. We hebben startups en samenwerkingen met verschillende bedrijven op het Bio Science Park’
Gemengde groep
In Leiden worden de journalisten ontvangen in de Quantum Hub op het Bio Science Park. De groep is gemêleerd; van regionale tot landelijke en internationale pers en van kranten tot gespecialiseerde magazines. De dag begint met presentaties van diverse Leidse onderzoeksgroepen.
Universitair docent Julia Cramer neemt een deel voor haar rekening over haar specialisatie: quantum en maatschappij. ‘Ik vertel over hoe we over quantum moeten communiceren. Er gaat zoveel in om dat belangrijk is, wie willen we daarmee bereiken? Waarmee en waarom? Ook ga ik in op de manier waarop quantum in de media wordt gepresenteerd en wat voor impact dit heeft op de mensen die er over lezen.’
Rijksbrede Quantumstrategie
Begin oktober presenteerde de overheid de Rijksbrede Quantumstrategie. Julia Cramer dacht mee namens Universiteit Leiden en schreef het voorwoord. In de plannen van het kabinet moet Nederland in 2035 leidend zijn op het gebied van quantumtechnologie. Daarnaast moet ons land niet afhankelijk zijn van toepassingen op dit gebied buiten de EU en weerbaar zijn tegen veiligheidsdreigingen.
Kracht van Leiden
Als aanvoerder van het universitaire thema Quantum en Space vindt ze het belangrijk om de journalisten te laten zien wat de kracht van Leiden is. ‘Wij hebben alle expertises en invalshoeken in huis. Alle facetten van quantum zijn bij ons te vinden: fundamenteel, toegepast, experimenten en software. We hebben startups en samenwerkingen met verschillende bedrijven op het Bio Science Park.’
De mogelijkheden om quantum vanuit elke hoek te benaderen en de fysieke ligging zijn bijkomende voordelen voor Leiden, weet Cramer. ‘Denk aan de ethische hoek, de juridische hoek, de maatschappelijk hoek. We werken veel samen met andere faculteiten en dat neemt alleen maar toe. Tel daarbij op dat we dicht tegen de Space Campus aanzitten en op het Bio Science Park zitten: dat biedt alle kansen voor de toekomst. Je hoeft geen natuurkundig expert te zijn om te begrijpen dat quantum de wereld zal veranderen. Het is belangrijk de samenleving daarop voor te bereiden.’
Rondleiding
Na de presentaties van bijvoorbeeld Quantum Hub Leiden-directeur Jan Aarts (Welcome to Leiden's Quantum Ecosystem: Innovation at the Crossroads of Science and Society ), Evert van Nieuwenburg (Quantum and Citizens: Exploring the Role of Machine Learning in Society) en Julia Cramer (From Citizens to Space: The Growing Impact of Quantum Innovation) is het tijd voor rondleiding door de meethal en diverse labs.
Via de handtekeningenmuur van Ehrenfest, in de hal van de Leidse bètafaculteit, waarop Albert Einstein en Niels Bohr ooit hun handtekening zetten, leidt Sense Jan van der Molen, wetenschappelijk directeur van het Leids Instituut voor Natuurkunde, de perstour naar de laboratoria. Grote hallen waar geavanceerde apparatuur staat, op trillingvrije vloeren.
Hier wordt de Leidse bijdrage aan het quantumonderzoek duidelijk. Via metingen wordt de brug geslagen tussen de fundamentele natuurkunde en software-ontwikkeling. Door instrumenten te combineren en aanvullende instrumenten te ontwikkelen. Een voorbeeld is de imposante Low Energy Electron Microscope (LEEM) die in plaats van licht gebruikmaakt van energiezuinige elektronen om flinterdunne quantummaterialen te scannen.
Leidse gelaagdheid
Voor Cramer is de rondleiding geslaagd als ‘iedereen een beeld heeft van de gelaagdheid en diversheid van het quantumveld in Leiden.’ Om kennis over quantumtechnologie te laten landen in de maatschappij is goede en begrijpelijke kennis nodig die gedeeld kan worden door pers die de verhalen van Leidse onderzoekers delen. ‘Door deze perstour weten journalisten hopelijk onze experts nog beter te vinden.’