Sterrenkundigen hebben voor het eerst in drie dimensies waargenomen dat gas vanuit spiraalvormige sterrenstelsels met hoge snelheid naar boven en naar beneden wordt geblazen, ver het sterrenstelsel uit. Ze bevestigen hiermee de theorie van de evolutie van sterrenstelsels: dat stervormende sterrenstelsels…

Oude UB, Rapenburg 70, 2311 EZ, Leiden

Oude UB, Rapenburg 70, 2311 EZ, Leiden

Oude UB, Rapenburg 70, 2311 EZ, Leiden

Oude Sterrewacht, Sterrenwachtlaan 11, 2311 GW, Leiden

Oude Sterrewacht, Sterrenwachtlaan 11, 2311 GW, Leiden

Oude Sterrewacht, Sterrenwachtlaan 11, 2311 GW, Leiden

Oude UB, Rapenburg 70, 2311 EZ, Leiden

Oude Sterrewacht, Sterrenwachtlaan 11, 2311 GW, Leiden

Oude UB, Rapenburg 70, 2311 EZ, Leiden

Kunst en vrije tijd, Kunst en vrije tijd

Twee teams van astronomen, waaronder een van de Universiteit Leiden, hebben zuurstof ontdekt in het verst bekende sterrenstelsel, JADES-GS-z14-0. Deze baanbrekende ontdekking toont aan dat sterrenstelsel veel sneller konden ontstaan in het vroege heelal dan tot nu toe gedacht.

Het is gelukt om een klein stukje hemel ongekend scherp in beeld te brengen. Dat lukte op basis van radiogolven opgevangen uit de ruimte dankzij nieuwe algoritmen en enorme rekenkracht van supercomputers uit Leiden en Amsterdam. Astronomie-hoogleraar Huub Röttgering vertelt erover in New Scientist.

De schokgolf die door een van de vijf sterrenstelsels van het Kwintet van Stephan teweeggebracht wordt, is minder ontwrichtend dan verwacht. Waarschijnlijk wordt de schok gedempt door stofdeeltjes in het omringende gas. Dat blijkt uit de analyse van de eerste wetenschappelijke waarnemingen van WEAVE,…

Hoe ontstaan sterrenstelsel? Daar gaat astronoom Mariska Kriek de komende jaren onderzoek naar doen. Ze krijgt een NWO Vici-subsidie van 1.5 miljoen euro om sterrenstelsels in het vroege heelal te bestuderen. ‘Dit onderzoek gebruikt nieuwe en ongekende waarnemingen van de James Webb-ruimtetelescoop…

Een internationaal team van astronomen heeft een groot reservoir van heet gas ontdekt in de cluster-in-wording rond het Spinnenwebstelsel. De sterrenkundigen voorspellen, mede op basis van dat hete gas, dat de cluster-in-wording zal uitgroeien tot een van de grootste objecten in het heelal. Daardoor…

Simulaties van de vorming van sterrenstelsels leveren veel meer informatie over sterrenstelsels dan een telescoop. Simulaties worden de laatste jaren steeds beter. Sterrenkundige Evgenii Chaikin leverde daaraan zo’n belangrijke bijdrage, dat hij 27 februari cum laude, met lof, promoveerde.

Een internationaal team van astronomen, met onder anderen de Leidse promovendus Elia Pizzati, heeft een aantal oude quasars waargenomen die verrassend genoeg in hun eentje lijken te zweven in het vroege heelal (minder dan een miljard jaar na de oerknal). Tot nu toe gingen astronomen er op basis van…

Iedere week loopt Uwe Hensch vol bewondering langs de Oude Sterrewacht in Leiden. Tijdens de lockdown besloot hij om een LEGO-ontwerp te maken van het historische gebouw. Zijn ontwerp is inmiddels af en zou zomaar in productie kunnen gaan. Maar daarvoor heeft hij wel jouw hulp nodig!

Geen grap: op 1 april is de antieke Van de Wall-telescoop verhuisd naar het atrium van het Gorlaeus Gebouw. Heb je hem al gespot?

De opleiding Geschiedenis werkt al een paar jaar aan het diverser en inclusiever maken van het curriculum. Met een Comeniusbeurs wil universitair docent Kim Beerden een volgende stap zetten.

Gisteren begon de Week van de Toegankelijkheid. Hoe zit het eigenlijk met toegankelijkheid op de Universiteit Leiden? We vroegen ervaringsdeskundige en Honours Academy-medewerker Lucia Langerak naar haar ervaringen: 'Er worden enorme stappen gezet.'

De verwachtingen van sterrenkundigen worden al meer dan een jaar overtroffen door de prachtige beelden van de James Webb-telescoop. De foto’s zijn fascinerend om te zien, maar waar kijken we nou eigenlijk naar? Universitair docent Melissa McClure legt uit.

Deze maand is het tweehonderd jaar geleden dat het Egyptische hiërogliefenschrift is ontcijferd. NINO, het Taalmuseum, Things that Talk en het Rijksmuseum van Oudheden grijpen de gelegenheid aan om de eerste Week van het oude schrift te organiseren.

Decennia werd gedacht dat het familiesysteem van de oude Egyptenaren sterk op het onze leek. Volgens promovenda Steffie van Gompel ligt dat net iets anders. ‘Het was in Egyptische gezinnen vaak de oudste zoon tegen de rest van de kinderen.’

Mensenrechtenbeweging Amnesty International heeft in Leiden een wandelroute opgezet langs plekken die een symbool zijn van de betekenis van mensenrechten. Naast de Oude UB is ook het Kamerlingh Onnes Gebouw opgenomen in de route.

Bij het oude Egypte denken we al snel aan mummies en sarcofagen. Onterecht, vindt onderzoeker en conservator van het Rijksmuseum van Oudheden Lara Weiss. Voor het Rijksmuseum van Oudheden maakte ze een audiotour die juist ingaat op de relatie tussen levende Egyptenaren en de dood.

Al een paar jaar voert de Leidse Hortus botanicus campagne om wilde planten in de stad te koesteren. Vanwege de biodiversiteit én de schoonheid van dit spontane groen. Botanisch kunstenaars laten die schoonheid zien in een expositie in de Oude UB in Leiden.

Honderden jaren lang leerden kinderen in het Oude Egypte lezen met de Beroepensatire: een tekst waarin een vader aan de hand van verschillende beroepen advies geeft aan zijn zoon. Promovenda Judith Jurjens zocht uit hoe dit er in de praktijk aan toeging.

Smokkel van geheime kaarten, het Siebold-incident, expedities in het onbekende noorden van Japan en nog veel meer. Tijdens de ‘In Contact met Collecties-bijeenkomst’ over oude kaarten van Japan.

Wat is schrift? En wat lijkt op schrift, maar is het niet? In de pop-uptenoonstelling Pseudo or don’t worden de grenzen van schrift verkend. De tentoonstelling is van 9 tot 26 oktober te zien in de Oude UB.

Tegen 2050 kunnen we 40 procent van onze behoefte aan schaarse aardmetalen uit oude smartphones, batterijen en windturbines halen. Hard nodig, want anders hebben we waarschijnlijk niet genoeg om de energietransitie te volbrengen. Dat beschrijft een internationaal onderzoeksteam met de Leidse Tomer Fishman…

De grafbewoners van dodenstad Sakkara zijn al duizenden jaren dood, toch verschillen ze niet zo gek veel van ons. Dat laat een onderzoek van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden zien. Wie in het oude Egypte zijn goede smaak wilde bewijzen, kocht geen nieuwe auto maar een mooi graf.

Jos Bazelmans, bijzonder hoogleraar aan de Faculteit der Archeologie, is betrokken bij de vondst van een zeldzaam oerbos in Friesland. Het bos van zo’n negentig hectare blijkt volledig onaangetast door mensen te zijn. Dankzij onderzoek naar de jaarringen kon er worden vastgesteld dat de bomen tussen…

Het zwaard van Ommerschans is een van de belangrijkste stukken uit de Nederlandse prehistorie en bevindt zich in de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden. Het bijzondere zwaard is nu onderzocht in het TU Delft Reactor Instituut, op zoek naar informatie over de samenstelling en maakwijze.

Is het een Rembrandt of niet? Promovenda Liselore Tissen zet 3D-scanners in om te achterhalen of 'Studie van een oude man' is geschilderd door Rembrandt. Universiteit van Nederland maakte een video.

Van kinderfeestjes tot internationale ambassadeurs: in de Oude Sterrewacht komt van alles voorbij. Studentcoördinator Sanne van Beek is het aanspreekpunt voor bezoekers én studenten en zorgt dat iedereen, van vijf tot vijfenzestig, iets mee naar huis neemt over de sterren.

De Leidse Open Monumentendagen op 10 en 11 september staan in het teken van duurzaamheid. Op vier universitaire locaties vertellen gidsen over de geschiedenis van de gebouwen en hoe zij gerenoveerd zijn. En er is een primeur: er zijn ook rondleidingen in gebarentaal.

Een stenen werktuigkit van 2,9 miljoen jaar oud wakkert de discussie aan van welke mensachtige nu eigenlijk de eerste gereedschapsmaker was. Gerrit Dusseldorp spreekt in verschillende media over deze bijzondere nieuwe ontdekking.

In het programma Ridders van Gelre van Omroep Gelderland spreekt David Fontijn over de prehistorie van de Veluwe. "De mensen hier hadden contact met nederzettingen heel ver weg, Engeland of Denemarken. Er waren allerlei handelsrelaties. Een van de belangrijkste vormen was de handel in metaal."

Met de neanderthalers vormen de denisoviërs een euraziatische tak van het geslacht Homo. Pas in 2010 werd de denisovamens als aparte soort ontdekt. Nu is er in Laos een kies gevonden die nieuw licht kan schijnen op deze verre voorouder. Archeoloog Wil Roebroeks duidt de ontdekking in het NRC.

In de oudheid werd de woestijn in de regio Udhruh in Jordanië omgetoverd tot een groene oase. Een intrigerend netwerk van ondergrondse waterkanalen maakte deel uit van een eeuwenoud agro-hydrologisch systeem, waarbij water werd gewonnen uit ondergrondse aquifers en verlies door verdamping werd voorkomen.…

Op 12 december 2023 heeft de Faculteit der Archeologie van de Universiteit Leiden menselijke resten van de oorspronkelijke bewoners van Sint Eustatius overgedragen aan het bestuur van Sint Eustatius. De menselijke resten zijn ongeveer 1000 jaar oud en in de jaren 80 door onderzoekers van de faculteit…